www.transiens.narod.ru
www.transiens.narod.ru
www.transiens.narod.ru
www.transiens.narod.ru
www.transiens.narod.ru
Pokaż na mapie
 Czernihowskie
 I Rzeczpospolita
 CZERNIHÓW
[CZERNICHÓW]

Gród na prawym wysokim brzegu Desny, 150 kilometrów na północ od Kijowa, jeden z najstarszych we wschodniej Europie, pierwszy raz wspomniany w 906/907? roku przy okazji zawarcia pokoju pomiędzy wielkim księciem kijowskim Olegiem z cesarzem Bizancjum Leonem.

Syn księcia kijowskiego Jarosława Mądrego książę Świętosław był ostatnim władcą utrzymującym księstwo czernihowsko-siewierskie w jedności. Po jego śmierci na krótko władzę przejął jego brat Wsiewołod,poczym dzielnica rozpadła się na kilka mniejszych księstewek, atakowanych często przez najazdy Połowców z Zadnieprza. Niszczyli oni kilkakrotnie Czernihów w XII w.

W roku 1239 Czernihów został przez Tatarów zdobyty i spalony, a książę Michał Wsiewołodowicz, który pojechał do Złotej Ordy, by wyjednać sobie "jarłyk" (przywilej władania księstwem) został tam (1246) zabity. Jego potomkowie i następcy rozdrobnili dzielnicę na mniejsze, tocząc ciągłe walki pomiędzy, angażując w nie tatarskich okupantów.

Przed 1363 roku wielki książę litewski, Olgierd zdobył w ziemie czernihowsko-siewierskie i prawdopodobnie osadził tam swoich synów: Korybuta (po przyjęciu chrztu Dymitra) na Czernihowie, Trubczewsku, Briańsku i Nowogrodzie siewierskim, a Starodub przekazał swemu synowcowi Patrycemu Narymuntowiczowi.

Odtąd ziemia Czernihowska przez półtora prawie stulecia pozostawała we władaniu Litwy, a od unii w Krewie (1385) we wspólnym państwie polsko-litewskim.

Po upadku republik kupieckich Pskowa i Nowogrodu (1471-79) nasiliła się presja ze strony księstwa moskiewskiego, zmuszającego drobnych książąt - potomków Olgierda, którzy przyjęli prawosławie do uznania swego zwierzchnictwa.

Wobec nieskuteczności zabiegów dyplomatycznych króla Kazimierza Jagiellończyka rozpoczęły się wojny (1493) z Iwanem III Srogim. Gdy hetman litewski, Konstanty Ostrogski dostał się do niewoli pod Dorohobużem (1499), większa część grodów czernihowsko-siewierskich, mianowicie Putywl (Puciwił), Nowogródek siewierski, Starodub i Czernihów zostały przyłączone do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego .

Za Zygmunta II Wazy, po rozejmie w Dywilinie (1618) księstwo czernihowsko-siewierskie powróciło do Rzeczypospolitej. Zygmunt III nadał Czernichowowi lokację (1623) na prawie magdeburskim i herb.

Ponieważ rozejm został zawarty na określony czas - 16 lat, dopiero po zawarciu pokój "wieczystego" z Rosją w Polanowie (1634) Czernihów został stolicą (1635) nowego województwa czernihowskiego, podzielonego na dwa powiaty - w Czernihowie i Nowogrodzie Siewierskim, wybierającego . Miejscem sejmików obierających po 2 posłów z powiatu na Sejm Rzeczpospolitej był Czernihów.

Uchwała sejmu (1633) mówiła: "Gród i ziemstwo w Czernihowie postanawiamy i kasztelana, podkomorzego i urzędy wszelkie ziemskie, powiatowe, porządkiem koronnym, które potym per electionem iść będą, rozdaliśmy, i posłów 2, których w Czernichowie obierać będą, naznaczamy". Pierwszym wojewodą czernihowskim został Marcin Kalinowski "w pamiątkę krwawych zasług jego"; pierwszym kasztelanem Mikołaj Kossakowski. Herbem był dwugłowy czarny orzeł pod jedną koroną.

Po klęsce pod Korsuniem (1648) przez Czernihów wycofywał się ze swym prywatnym wojskiem książę Jeremi Wiśniowiecki. Byli to ostatni polscy żołnierze na Zadnieprzu, które po okresie rządów (1648-54) Chmielnickiego zagarnęła Rosja. Po zdobyciu przez Kozaków Chmielnickiego (1648) Czernihów był siedzibą pułku kozackiego. Zajęty przez Rosjan podczas wojny (1654-67) nigdy już do Rzeczpospolitej nie powrócił, co zostało potwierdzone rozejmem w Andruszowie (30 stycznia 1667) i pokojem Grzymultowskiego (3 maja 1686).

Pozostały jednak w Rzplitej tytuły urzędników ziemskich, a liczbę tytularnych posłów powiększono nawet z czterech do sześciu. Mogli nimi zostać obywatele, mający dziedziczne posiadłości ziemskie w województwie Wołyńskiem, obierani na sejmikach we Włodzimierzu Wołyńskim. Ostatnim takim wojewodą tytularnym Ludwik Wilga (od 1783, a kasztelanem książę Felicjan Czetwertyński (od 1792),

Zamiłowanie do tytułów historycznych, nie mających już żadnego znaczenia praktycznego, było tak powszechne, że nawet używały ich także żony urzędników, na przykład tytułu "posłowej czernihowskiej" używała p. Krasicka jeszcze na biletach wizytowych w czasach Stanisława Augusta.

Od 1991 roku miasto obwodowe (wojewódzkie) niepodległej Ukrainy, . ukr. ЧЕРНiГiВ, Chernihiv

Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem polskich, Województwo Czernihowskie


Wydrukuj stronę