Dawna stolica polskich Inflant (Łatgalii - łot. Latgale) na prawym brzegu Dźwiny (łot. Daugava) pomiędzy rzeką i jeziorem Stropu, byla wzmiankowana już w V wieku (według sag skandynawskich wzdłuż Dźwiny miały wędrować plemiona germanskie z Gotlandii na południe).

Po zajęciu miasta wielki mistrz Zakonu Kawalerów Mieczowych, Ernst von Racenburg rozpoczął (1275) budowę kamiennego zamku. Z tego okresu pochodzi (1278) lokacja miasta. W XV wieku zamek dwukrtonei zdobyli Litwini, a kompletnie zniszczył (1481) najazd moskiewski Iwana III Srogiego.

W 1559 roku, Dyneburg zostaje oddany w zastaw Rzeczpospolitej, a po sekularyzacji (1561) inflanckiej części Zakonu Krzyżackiego, zostaje przekazany we wspólne władanie Polsce i Litwie. Jako największe miasto Inflant Polskich Dźwińsk zostaje miastem powiatowym, a później stolicą województwa inflanckiego, najdalej na północ wysuniętego regionu zamieszkałego przez Polaków.

Jezuici utworzyli tu kolegium (1625?/30) - pierwszą szkołe w regionie. Dominujący przez kilkaset lat nad miastem klasztor oraz kościół pojezuicki z poł. XVIII w., został wysadzony w powietrze przez Sowietów po 1945. W 1577 miasto z zamkiem zostalo kompletnie zniszczone przez wojska moskiewskie Iwana IV Groźnego. PO odzyskaniu miasta przez Stefana Batorego Dyneburg otrzymał od króla (1582) prawo magdeburskie.

W 1647 konstytucja Sejmu Rzeczpospolitej nakazywała umocnienie fortyfikacji dyneburskich. Już wkrótce jednak miasto zajęli (1655) Szwedzi, których armia atakująca Litwę podczas potopu wyruszyła spod murów Dyneburga.

Zamek zdobyli (1656) na Szwedach atakujące równocześnie Rzeczpospolitą wojska moskiewskie. Nastąpiło to w dzień św. Borysa i Gleba i na paiątke tego wydarzenia car Aleksy Michajłowicz "zaszczycił" miasto nową nazwą: Borysoglebsk. Rosjanie oddali Dyneburg Rzeczypospolitej dopiero po rozejmie andruszowskim (1667). W 1677 miasto zstaje stolicą diecezji inflanckiej, a kościół jezuitów podniesiony do godności katedry.

Po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolitej (1772) miasto włączono do Rosji. Na prawym brzegu rzeki do dzisiaj widnieją resztki carskiej twierdzy, wzniesionej (1810-33) za carów Aleksandra I i Mikołaja I. Obok koszar znajdowały się na jej obszarze szpital wojskowy oraz kościół i klasztor pojezuicki. Car Aleksander III zmienił nazwę miasta (1893) na Dźwińsk.

W twierdzy Dyneburg został osadzony o rozstrzelany organizator powstania styczniowego w Inflantach hrabia Leon Broel-Plater. W 60. rocznicę jego śmierci (1923) na jednym z bastionów twierdzy wmurowano pamiątkową tablicę, zniszczoną przez okupacyjne władze sowieckie.

W dyneburskiej twierdzy więziono wielu polskich działaczy niepodległościowych, stanowiła ona również ważny punkt oporu Rosjan podczas I wojny światowej. Do 1993 zajmowana była przez sowiecką Armię Czerwoną. Dziś zachowały się cytadela oraz potężne mury z fortami i bastionami.

Po budowie linii kolejowych do Peterburga (1860), Rygi (1861) i Warszawy (1862) miasto stało się ważnym ośrodkiem gospodarczym carskiego imperium.

Pierwsze polskie czołgi, użyte w walkach pod Dyneburgiem IX 1919 fot. Czołgi Renault FT-17 w polskiej służbie

27-28 września 1919 roku wojska polskie dowodzone przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego zajęły południowy brzeg Dzwiny. Likwidację bolszewickiego przyczółka przez oddziały piechoty wspierały pochodzące z Francji czołgi 2 kompanii 1 Batalionu z polskimi załogami dowodzone przez Francuzów z kapitanem J.Dufour , uczących obsługi nowego wynalazku. Były to obok użytych w walkach pod Bobrujskiem pierwsze polskie oddziały pancerne.

Już w 1919 wojska niemieckie gen. Goltza połączyły się z oddziałami białych Rosjan, gen. Bermondta-Awałowa, by zlikwidować niepodległe państwo łotewskie. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski widział w Łotwie sojusznika i przeciwwagę dla niechętnej wobec Polski Litwy bardzo popierał ideę niepodległości Łotwy. Liczył też na pomoc Łotyszy w wojnie z Rosjąi wspólną realizację planów federacyjnych. Minister spraw zagranicznych Łotwy Mejerowicz uzyskał od Piłsudskiego zapewnienie, że Polska wspomoże armię łotewską w walce o niepodległość.

Jednak, ponieważ Litwa odmówiła zgody na tranzyt oddziałów polskich przez jej terytorium, armia polska, nie mając styczności z wojskami łotewskimi, musiało zrezygnować z udzielenia Łotyszom pomocy. Gdy dzięki wsparciu Estonii i Wielkiej Brytanii, Łotwa pokonała oddziały niemiecko-rosyjskie, bolszewicy nadal okupowali Łatgalię - dawne Inflanty Polskie.

Rząd łotewski początkowo żywił obawy co do współpracy, obawiając się, by Polska po wyparciu bolszewików nie włączyła tej części Łotwy do swojego terytorium, powołując się na dawną przynależność Inflant do Rzeczypospolitej. Gdy Polacy rozwiali te obawy, przygotowano plan wspólnego działania. Głównym celem operacji miał być Dyneburg. Polacy od jesieni 1919 znajdowali się na południowym brzegu Dźwiny - oddzielającej ich od miasta.

Zaplanowano jednoczesny atak Polaków od południa i Łotyszów od północy. Operację pod dowództwem gen. Edwarda Rydza-Śmigłego rozpoczęły 3 stycznia 1920 oddziały 1. Dywizji Piechoty Legionów frontalnym atakiem przez zamarzniętą Dźwinę zdobyły miasto. Mimo, że to Wojsko Polskie wyzwoliło Dyneburg, natychmiast oddano go administracji łotewskiej. Wiadomość o sukcesie operacji spowodowała w Rydze spontaniczną manifestację pod poselstwem Polski.

W następnych tygodniach wojska polskie i łotewskie prowadziły wspólne operacje mające na celu oczyszczenie południowo-wschodniej Łotwy z sił bolszewickich. Łotwa, zmęczona prawie dwuletnią wojną na swoim terytorium, postanowiła rozpocząć rokowania pokojowe z Rosją.

Walki w rejonie miasta i twierdzy (z nadciągającą odsieczą Armii Czerwonej) odbywały się w niezwykle ciężkich warunkach zimowych (głębokie śniegi, temperatura do -30 stopni) Na Łotwie zginęło ok. 500 polskich żołnierzy. 237 z nich zostało pochowanych na cmentarzu na Słobódce w Dyneburgu. Władze łotewskie wystawiły na nim w roku 1928 dziękczynny pomnik, zniszczony przez Sowietów, a cmentarz został zlikwidowany, a na jego miejscu urządzono tam wysypisko śmieci. 11 listopada 1992 władze Republiki Łotwy wzniosły w tym miejscu kilkumetrowy żelbetonowy krzyż. Otoczenie krzyża i wmurowanie tablic z nazwiskami ustalonych żołnierzy wykonane zostało ze środków Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Podczas styczniowego spotkania w Dyneburgu Józef Piłsudski odznaczył Rydza Śmigłego za kampanię łatgalską orderem Virtuti Militari, zaś generał Balodis wręczył najwyższe odznaczenia łotewskie Piłsudskiemu i Rydzowi Śmigłemu.

W marcu 1920 Polacy rozpoczęli ewakuację swoich wojsk z terytorium Łotwy. Zamierzali pozostawić na swoich granicach sześć gmin powiatu iłłuksztańskiego (na południowym brzegu Dźwiny), w których ludność polska miała wyraźną przewagę liczebną nad ludnością łotewską oraz do końca wojny z bolszewikami kontrolować cytadelę i most w Dyneburgu. Łotysze odrzucili te roszczenia. Problem przestał być aktualny, gdy w lipcu 1920 w obawie przed okrążeniem przez nacierające oddziały Armii Czerwonej, Polacy sami opuścili sporne terytorium, a wojska łotewskie zajęły je bez walki.

W okresie międzywojennym Polska i Łotwa kontynuowały współpracę wojskową. Wzajemnie wizytowały swoje ćwiczenia, a oficerowie łotewscy studiowali na polskich uczelniach wojskowych. Bliższą współpracę utrudniała sprawa 6 gmin iłłuksztańskich i konflikt polsko-litewski.

Łotwa była, obok Rumunii, najbardziej przyjaznym spośród sąsiadów II Rzeczpospolitej.

Miasto, nazwane przez Łotyszy Daugavpils zostaje siedzibą graniczącego z Polską powiatu, w którym 20% mieszkańców stanowili Polacy. W samym mieście Polaków było 16% - mniej niż Żydów (46%) i Rosjan (27,5%), więcej zaś niż Łotyszy (1,8%).

Związek Sowiecki zagarnął Dźwińsk ponownie w 1940 i pozostał tu (po 4-letniej okupacji niemieckiej) kolejne pół wieku.

Dźwina pod Dyneburgiem fot. www.daugavpils.lv

Gdy Łotwa odzyskała niepodległość (1991), Rosjan wraz z napływowymi Białorusinami i Ukraińcami mieszkało tu aż 82 tysiące. Polacy (19 tysięcy) stanowią drugą grupę narodowościową, a Łotyszy jest zaledwie 18 tysięcy. Po okupacji niemieckiej w II wojnie światowej nie ma już w Dyneburgu Żydów, przed wojną najliczniejszych mieszkańców miasta. W mieście i okolicach funkcjonują polskie szkoły, aktywnie działa oddział Związku Polaków na Łotwie.

Obok budowanego na wzór Bazyliki Rzymskiej kościoła św. Piotra stoi prawosławna katedra św. Borysa i Gleba. Przy polskim kościele Niepokalanego Poczęcia NMP znajduje się kościół ewangelicki.

20 września 2002 roku na cmentarzu katolickim w Daugavpils odsłonięto nową tablicę pamięci Leona Broel-Platera oraz wszystkich Polaków, którzy "zginęli w łagrach sowieckich po masowych deportacjach w roku 1940 oraz w roku 1949".

Z państw powstałych na ziemiach Rzeczpospolitej, po upadku Związku Sowieckiego, tylko Łotwa przeznacza środki na renowację polskich grobów i miejsc pamięci.