Zamek w Kiesi (Wenden)
Zamki Łotwy
Pokaż na mapie
 Inflanty
 I Rzeczpospolita
 Wendeńskie
 KIEŚ (WENDEN)
łac. Cesis niem. Wenden

Miasto wojewódzkie (1582-1660) I Rzeczypospolitej, położone przy lewym brzegu rzeki Aa (zwanej Gawią, Gaują). Pierwszy zamek w Kieś, zbudowali rycerze z Zakonu Kawalerów Mieczowych. Wznoszenie twierdzy rozpoczęto w latach 1207-1209, liczne rozbudowy i modernizacje trwały aż do początku XVI w. Używana także w polskich dokumentach niemiecka nazwa miasta: Wenden oznacza Słowian.

Po sekularyzacji Zakonu w 1561 Inflanty na mocy traktatu wileńskiego (z ostatnim mistrzem Kawalerów Mieczowych) przyłączyła Rzeczpospolita. Zygmunt August podzielił Inflanty (1566) na cztery powiaty - Wenden było jednym z nich i zostało siedzibą starosty wendeńskiego oraz rezydencją kasztelana, na mocy specjalnego przywileju królewskiego z miejscowej szlachty.

Gdy Iwan IV Groźny zaatakował Inflanty (1577) i zajął je (z wyjątkiem Rewla i Rygi), sejm Rzeczpospolitej uchwalił znaczne podatki. Dzięki temu odzyskano (1577) warowny Dyneburg i Kiesię (Wenden). Rok później (1578) Andrzej Sapieha rozbił oddziały moskiewskie oblegające Kiesię.

Po zwycięskich wojnach Batorego w obronie Inflant i traktacie w Jamie Zapolskim (1582) Wenden/Kieś zostało stolicą jednego z trzech 'prezydiów' inflanckich Rzeczypospolitej (obok Dorpatu i Parnawy. Za Zygmunta III Wazy (1598) Wenden zostało stolicą województwa wendeńskiego Rzeczypospolitej.

W Wenden powstało wówczas biskupstwo katolickie (1587) w miejsce arcybiskupstwa ryskiego i biskupstw derpskiego i parnawskiego, których duchowieństwo, wzorem swych władców przyjęło luteranizm. Swoja placówkę (podległą ks. Piotrowi Skardze) mieli tu jezuici.

W Kiesi wyznaczono też miejsce obrad sejmiku szlachty inflanckiej w Rzeczpospolitej , później przeniesione do Dyneburga.

7 stycznia 1601 pod twierdzą 700-osobowy (w tym ok. 350 husarii) oddział wojsk Rzeczpospolitej pod wodzą Macieja Dembińskiego, wojewody parnawskiego rozbił 3-tysięczna armię szwedzką, dowodzoną przez Hansa Bengtssona.

Miasto pozostało w Rzeczpospolitej pół wieku, do 1617 (?), gdy zdobyli je Szwedzi, którzy pozostali tu ponad stulecie. Po wojnie północnej dostało się (1721) pod panowanie rosyjskie. Od 1919 w niepodległej Łotwie, do której powróciło (1991) po półwiecznej niewoli sowieckiej, dziś znajduje się w centrum parku narodowego Gauja.

Poważne zniszczenia podczas wojen Batorego z Moskwą i III wojny północnej (1703) uczyniły z zamku ruinę. Zachowana do dziś wieża zachodnia miała mury prawie 5-metrowej grubości.


Wydrukuj stronę