Fot. Zamki Łotwy (ang.)
Ruiny zamku w Kokenhuzie,
widok z pocz. XX wieku
Kokenhausen, ruiny zamku na wyspie
Kokenhausen, ruiny zamku na wyspie
Fot. Zamki Łotwy (ang.)
Bitwa pod Kokenhuzą (Kokenhausen)
Bitwa pod Kokenhuzą (Kokenhausen)

 Inflanty
 I Rzeczpospolita
 Wendeńskie
 KOKENHUZA
łot. Kuoknesê, Koknese niem. Kokenhausen

Murowany zamek wybudował biskup Rygi Albert (1208) na brzegu Dźwiny (łot. Daugava) w miejscu wcześniejszej drewnianej warowni Łotyszy.

Miasto od 1277 r. należało do Hanzy. Kokenhausen było siedzibą (1397-1562) arcybiskupów ryskich.

Po likwidacji Zakonu Krzyżackiego w Prusach (1525) pozostałe w Inflantach państwo dawnego Zakonu Kawalerów Mieczowych było rozdzierane sporami miedzy arcybiskupstwem Wilhelmem Hohenzollernem, mistrzem i władzami Zakonu oraz miastami z Rygą na czele. Stale też rosło ze strony cara moskiewskiego Iwana Groźnego , z którym Zakon starał się utrzymywać dobre stosunki.

W Kokenhausen (tak bywa nazywane miasto także w polskich źródłach) wojska Zakonne i mieszczanie Rygi oblegali (1556) arcybiskupa Wilhelma Hohenzollerna (stronnik Polski).

Odpowiedzią na to była interwencja zbrojna Polski (1557) i wymuszenie na Zakonie sojuszu przeciw Moskwie. Car Iwan IV zaatakował (1558) Inflanty i zajął port w Narwie, uzyskując bezpośrednie połączenie z Bałtykiem.

Gdy w 1560 Dania zagarnęła posiadłości biskupa Ozyli (wyspy u wybrzeży Inflant), a Szwecja (1561) zajęła Estonię z Rewlem zagrożony ze wszystkich stron wielki mistrz zakonu inflanckiego, Gotard Kettler oddał Inflanty Rzeczpospolitej, otrzymując jako świecki książę ich południową część - Kurlandię i Semigalia

W 1600 Inflanty zaatakowali z terenu Estonii (północnej części Inflant zajętych w 1561) Szwedzi, zdobywając Kokenhuzę.

23 kwietnia 1601 roku trzytysięczna armia Rzpiltej, dowodzona przez hetmana wielkiego litewskiego, Krzysztofa "Pioruna" Radziwiłła, rozbiła w wąskim korytarzu nad brzegiem Dźwiny pod Kokenhausen blisko 5-tysięczny korpus szwedzki. O zwycięstwie przesądził atak 1000-osobowego oddziału husarii. Na prawym skrzydle dowodził nim, rozpoczynający swą wielką karierę, starosta żmudzki Jan Karol Chodkiewicz. Po 7 godzinach ciężkich walk Szwedzi stracili ponad 2 tys. żołnierzy. Syn Karola Sudermańskiego, Karlson, stracił 12 sztandarów, 33 działa i 200 wozów z żywnością. Po bitwie broniący zamku Szwedzi złożyli broń.

Szwedzki korpus hrabiego Manselda odbił Kokenhuzę 8 sierpnia 1608.

Rozejmy w Altmarku (1629), w Sztumskiej Wsi (1635) i pokój w Oliwie (1660) pozostawiły Kokenhuzę po szwedzkiej stronie Inflant.

Więcej informacji:

Kresowe zamki Rzeczpospolitej
Szczegółowy opis (po angielsku) + mapy poszczególnych faz bitwy 1601 roku


Wydrukuj stronę