Zbór luterański w Kryżborku
fot. www.daugavasplosts.lv.com
Zamek w Kryżborku
fot. Zamki Łotwy
Zamek w Kryżborku
fot. www.talava.com
kryzbork-kswmikolaja1774-1886
Zamek w Kryżborku
fot. www.jekabpils-rp.lv
kryzbork-www.lkf.lv_vikingi
fot. www.lkf.lv_vikingi
Pokaż na mapie
 Inflanty polskie
 I Rzeczpospolita
 Inflanckie
 KRYŻBORK
inaczej Kryżborg, łot. Krustpils (Kreicburgas w XIX w.), niem. Kreuzburg (Kreutzburg), łac. Cruceborch
Jekabpils

Miejscowość na prawym brzegu Dźwiny, 102 km na północny zachód od Dyneburga.

Zamek Creutzburg zbudował (1237) biskup ryskio Mikołaj I z Magdeburga.

Miejscowość ponownie wspomniana w 1511 roku, w 1561 wraz z całymi Inflantami przyłączyła się do Rzeczpospolitej.

W 1577 Kryżbork opanowały wojska moskiewskie cara Iwana IV Groźnego, które zaatakowały Inflanty. Po pokoju w Jamie Zapolskim (1582) Kryżbork powrócił do Rzeczypospolitej. Jednym z właścicieli zamku był sekretarz króla polskiego Paul Wernigh. Za zasługi w wojnie z Moskwą o odzyskanie Inflant, w 1585 r. król polski Stefan Batory nadał zamek wieczyście kapitanowi Mikołajowi IV von Corf z Preekulu, którego ród posiadał zamek do początku XX wieku. Od nazwy miejscowości zaczęli używać nazwiska Korff-Kreutzburg.

Podczas wojny polsko-szwedzkiej, Aleksander Gosiewski dogonił pod Kryżborkiem (1626) uciekające spod Liksny wojska szwedzkie gen.Horna. Szwedom nadszedł z pomocą sam król Gustaw Adolf, pod którym ubito w czasie bitwy konia. Gdy nadeszła odsiecz wojsk Rzeczypospolitej z Lwem Sapiehą, hetmanem wielkim litewskim, Szwedzi wycofali się do zamku Dahlen zdobytego wkrótce przez wojska polsko-litewskie.

Właściele Kryżborka byli wiernymi poddanymi Rzeczpospolitej. Nicolaus Korff był posłem ziemi inflanckiej (1632) na sejm Rzeczypospolitej. Za panowania Jana Kazimierza Mikołaj Korff, wojewoda wendeński i Wilhelm starosta orleński dowodzili bohatersko obroną Smoleńska (1654)

Zamek został częściowo uszkodzony podczas przebudowy (1849). Obok zamku wznosił się piękny, gotycki zbór luterański (1618) fundacji Mikolaja Korffa

W 1880 roku Kryżbork liczył 1,4 tys. mieszkańców. Znajdowała się tutaj stacja przy linii kolejowej Ryga-Dyneburg.

W okolicy Kryżborka u ujścia rzeki Ewikszty do Dżwiny znajdowało się malutkie prywatne miasteczko Głazmanka (Trentelberg), zamieszkałe przez Żydów.

Miejscowa kaplica katolicka należała do parafii w Liwenhofie.

Po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości Kryżbork, nazywany odtąd po łotewsku Krustpils uzyskał w 1920 roku prawa miejskie i herb: zamek z krzyżem. Miasto było siedzibą łotewskiego pUłku artylerii

W 1962 wybudowano most przez Dźwinę (łot.Daugava) i przyłączono Krustpils jako dzilenicę do miasta Jekabpils leżącego na lewym brzegu rzeki. Obecnie Kryżbork - łotewski Krustpils jest dzielnicą łotewskiego miasta Jekabpils


Wydrukuj stronę