Zemsta księżnej Olgi według miniatury z ruskiego latopisu
fot. www.kr.com.ua
Rzeka Uża w Korosteniu
fot. www.kr.com.ua
Kościół w Iskorosteniu
fot. www.kr.com.ua
Pokaż na mapie
 Kijowskie
 I Rzeczpospolita
 Ukraina prawobrzeżna

 ISKOROSTEŃ (KOROSTEŃ)
ukr. КОРОСТЕНЬ, Korostień

Okolice miasta - według badań archeologicznych - są miejscem, skąd w V-VI wieku rozpoczęła się ekspansja Słowian.

Jeden z najstarszych grodów Rusi Kijowskiej nad rzeką Użą, dopływem Prypeci. Istniał już w IX wieku, zbudowany z nieobrzezanych bali dębowych, od czego ma pochodzić jego nazwa - ('iz kory steny') - Iskorosteń.

Stolica państwa plemiennego Drewlan. Od 883 roku Iskorosteń był podporządkowany księciu kijowskiemu - Olegowi, któremu płacono trybut. W 945 Drewlanie zbuntowali się przeciwko podwojeniu przez księcia Igora trybutu i zabili księcia.

Pierwszy raz wspomniany w Kronice Ipatijewskiej w 945 roku, gdy włdany przez kniazia Małego (Maleńkiego) gród został spalony przez wojska księżnej kijowskiej Olgi, mszczącej się za śmierć kniazia Igora.

Według legendy Olga za odstąpienie od oblężenia miasta zażądała niewielkiej daniny - ptaków. Gdy je otrzymała, przywiązała do nich płonące pochodnie. Ptaki powracając do Iskorostenia wywołać miały pożar. Olga przyłaczyła wówczas Iskorosteń do księstwa kijowskiego.

Po rozbiciu dzielnicowym Rusi i najazdach mogolskich na początku XV wieku miasto znalazło się w Wielkim Księstwie Litewskim. W drugiej polowie XIV wieku wielki książę Olgierd podarował Iskorosteń swojemu wodzowi Terechowi z Brańska. Wraz z cała Litwą Iskorosteń wszedł w skład Rzeczypospolitej

Na prośbę (1586) właściciela Iskorostenia - potomka Terecha - Prokopa Merszewickiego, 22 maja 1589 roku król Zygmunt III Waza zniszczonej przez najazdy tatarskie miejscowości lokację na prawie magdeburskim.

Po zajęciu przez Kozakow pod wódzą Hieraśki Iskorosteń był całkowicie zrujnowany. Przebywali tu później współtwórcy unni hadziackiej (1658) Iwan Wyhowski i Jerzy Niemirycz.

W 1793 roku w II rozbiorze Polski Iskoroteń zagarnęła Rosja i miasto do Rzeczypospolitej już nie wróciło.

Pod koniec I wojny światowej miasto wielokrotnie zajmowały obce wojska. W listopadzie 1917 władzę przejęło zrewoltowana przez bolszewików dawna armia carska. W końcu lutego 1918 wkroczyły tu wojska niemieckie, które wycofując się przekazały miasto oddziałom Ukraińskiej Republiki Ludowej.

12 lutego 1918 roku na odbytym tu posiedzeniu Ukraińskiej Rady Ludowej w Iskorosteniu zatwierdzono: tryzub jako godło państwowe, wprowadzenie na terenie Ukraińskiej Republiki Ludowej kalendarza gregiańskiego i przejście na czas środkowoeuropejski.

18 lutego 1918 roku miasto zajęła znów dywizja bolszewicka. 15 września 1919 roku ponownie Iskorosteń zdobyli Ukraińcy , z 17 kwietnia 1919 roku pułk Armii Czerwonej.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej i ofensywy na Kijów, od 22-27 kwietnia 1920 roku Korosteń stał się celem manewru wojsk polskich walczących z bolszewicką Armią Czerwoną. Rozbito wówczas sowieckie 7 i 47 dywizję, zajęto Korosteń, zdobywając znaczne zapasy uzbrojenia, co utrudniło odwrót głównym siłom XII Armii sowieckiej.

10 czerwca przybyły do miasta polskie oddziały wycofujące się z Kijowa. Do 18 czerwca oddziały 3 Armii gen Edwarda Rydza-Śmigłego stoczyły szereg walk w rejonie miasteczka z sowieckiej XII Armii, grupą Jony Jakira i "Konarmią" Siemiona Budionnego, które dążyły do odcięcia Polakom drogi odwrotu. 3 Armia zdołała jednak uniknąć okrążenia, a 20 czerwca sowiecka Konna Armia Budionnego zajęła Iskorosteń.

Od 8 do 12 października 1920 roku Polski Korpus Jazdy generała Juliusza Rómmla (8000 szabel, 24 działa i 220 karabinów maszynowych) przeprowadził zagon na Iskorosteń, mający na celu poprzez wdarcie się na głębokie zaplecze przeciwnika rozpoznanie i demoralizację jego wojsk, a w efekcie uzyskanie dalej posuniętych ustępstw w rozpoczętych w Rydze rokowaniach pokojowych.

Akcja zakończyła się pełnym powodzeniem - zniszczono ważny węzeł kolejowy, jakim był Iskorosteń, rozbito sowieckie 7 i 44 dywizję wzięto 8000 jeńców, zdobyciem 22 dział i 100 karabinów maszynowych. Po zawieszeniu broni wycofano się na zachodni brzeg Słuczy. Była to ostatnia wielka akcja bojowa wojny polsko-bolszewickiej.

12 października 1920 roku tuż przed podpisaniem preliminariów pokojowych po całodniowej walce z Polakami bolszewicy odbili miasto, które pozostało po podpisaniu trkatatu pokojowego w państwie sowieckim. Sowieci zmienili nazwę (formalnie w 1923 roku) miasta na Korosteń, obowiązującą do dzisiaj.

7 listopada 1921 pod Iskorosteniem zostaly ostatecznie rozbite przez bolszewików ostatnie oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii gen. J. Tiutiunnyka.

Również podczas II wojny światowej miasto przechodzilo z rąk do rąk. Od 7 sierpnia 1941 kupowali Iskorosteń Niemcy, którzy w kontrataku odbili miasto zdobyte 17 listopada 1943 przez armię sowiecką. Ostatecznie Sowieci opanowali miasto ostatecznie 28 grudnia 1943 roku.

W 1986 roku po katastrofie elektrowni atomowej w Czernobylu liczące wówczas 72 tys. mieszkańców miasto i okolice, znalazły się w strefie przymusowcyh wysiedleń ludności z terenów skażonych radioaktywnie.

Od 1991 roku miasto rejonowe obwodu żytomierskiego na Ukrainie, 87 kilometrów na północ od Żytomierza, 60 kilometrów od obecnej granicy z Białorusią. Liczy 65 tys. mieszkańców.


Wydrukuj stronę