Kmicicowa kompania, obraz Jerzego Kossaka
Małgorzata Braunek jako Oleńka Billewiczówna 
w filmie Potop Jerzego Hoffmana
Małgorzata Braunek jako Oleńka Billewiczówna w filmie "Potop" reż. Jerzego Hoffmana

 Księstwo
 Źmudzkie
 I Rzeczpospolita
 Billewicze
lit. Biliunai

Zaścianek szlachecki, obecnie wioska koło miasta Rosienie, przy szosie Kłajpeda - Kowno.

W sienkiewiczowskiem "Potopie" własność miecznika rosieńskiego Tomasza Billewicza. Billewicze dały schronienie Oleńce Billewiczównie po opuszczeniu Wodoktów. Po zdradzie Janusza Radziwiłła i przejściu na strone króla szwedzkiego do Billewicz przybył z oddziałem dragonów Andrzej Kmicic, aby zabrać ukochaną. Tu też został pojmany przez Michała Wołodyjowskiego i jego chorągiew. Gdy był prowadzony na egzekucję za zdradę króla Jana Kazimierza, Zagłoba odnalazł list księcia Janusza Radziwiłła, z którego wynikało, że Wołodyjowski z przyjaciółmi ocaleli tylko dzięki wstawiennictwu Kmicica, co uratowało mu życie.

Sienkiewiczowskie Billewicze były też miejscem krwawej bitwy partyzantów księdza Straszewicza z oddziałem szwedzkim kapitana Rossy, w wyniku której zostały doszczętnie wypalone.

Założycielem rodu Billewiczów był Zodeyko, wywodzący się z miejscowych udzielnych książąt, naprzełomie XIV i Xv wieku został jednym z zięciów Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Najstarszy synem Zodeyki - Bill dał początek rodowi Billów-Billewiczów…

Billewiczowie herbu Mogiła wielokrotnie łączyli się z Piłsudskimi. Skoligaceni też byli z innymi możnymi rodami żmudzkimi. Począwszy od XV wieku ich gniazdem rodowym były Billewicze.

W 1831 roku, podczas powstania listopadowego, Franciszek Billewicz dowodził oddziałem złożonym z 1.600 ludzi i 100 koni walcząc o Rosienie, bo i o Poniewież, Wiłkomierz i Kowgany. W Wiłkomierzu powołano Rząd Tymczasowy.

Anna z Billewiczów (zm.1837) była córką starosty czekiskiego i księżny Połubińskiej, słynęła z nieprzeciętnej urody i towarzyskiej ogłady. Jej mąż, Kazimierz Piłsudski (ok.1760 - ok.1820) z Źemigoły nad Dubissą był rotmistrzem, później prezesem sądu w Rosieniach. Ich wnuczką była Marią z Billewiczów, matka Józefa Piłsudskiego.

Po śmierci ostatniego z linii Józefa Billewicza (1850), jego schedę przejął wnuk, Juliusz Konstanty Piłsudski. Od tej pory Billewicze do końca XIX w. były własnością Piłsudskich, później przeszły w posiadanie Nikołaja Draszkowskiego.


Po 1945 roku, podczas okupacji sowieckiej, Billewicze przemianowano na wieś Biliunai. W dawnym dworku powstała doświadczalna stacja hodowlana. Po 1991 roku chylącš się ku upadkowi majętnoœć odzyskała dziedzicząca (po Draszkowskich) Bernadeta Elena Kaminskaite – Źagarnauskiene, ekonomistka z Kowna. Osiadła w Billewiczach na stałe i przywróciła im dawną nazwę.


"Był na Źmudzi ród możny Billewiczów, od Mendoga się wywodzący, wielce skoligacony i w całym Rosieńskiem nad wszystkie inne szanowany. Do urzędów wielkich nigdy Billewiczowie nie doszli, co najwięcej powiatowe piastując, ale na polu Marsa niepożyte krajowi oddali usługi, za które różnymi czasami hojnie bywali nagradzani. Gniazdo ich rodzinne, istniejące do dziś, zwało się także Billewicze, ale prócz nich posiadali wiele innych majętności i w okolicy Rosień, i dalej ku Krakinowu, wedle Laudy, Szoi, Niewiaży - aż hen, jeszcze za Poniewieżem. Potem rozpadli się na kilka domów, których członkowie potracili się z oczu. Zjeżdżali się wszyscy wówczas tylko, gdy w Rosieniach, na równinie zwanej Stany, odbywał się popis pospolitego ruszenia żmudzkiego. Częściowo spotykali się także pod chorągwiami litewskiego komputu i na sejmikach, a że byli zamożni, wpływowi, więc liczyć się z nimi musieli sami nawet wszechpotężni na Litwie i Źmudzi Radziwiłłowie.

Za panowania Jana Kazimierza patriarchą wszystkich Billewiczów był Herakliusz Billewicz, pułkownik lekkiego znaku, podkomorzy upicki. Ten nie mieszkał w gnieździe rodzinnym, które dzierżył pod owe czasy Tomasz, miecznik rosieński; zaś do Herakliusza należały Wodokty, Lubicz i Mitruny, leżące w pobliżu Laudy, naokół, jakoby morzem, ziemiami drobnej szlachty oblane.

Prócz Billewiczów bowiem kilka było tylko większych domów w okolicy, jako Sołłohuby, Montwiłłowie, Schyllingowie, Koryznowie, Sicińscy (choć i drobnej braci tychże nazwisk nie brakło) zresztą całe porzecze Laudy usiane było gęsto tak zwanymi "okolicami" albo mówiąc zwyczajnie: zaściankami zamieszkałymi przez sławną i głośną w dziejach Źmudzi szlachtę"

Henryk Sienkiewicz
Potop,
tom I, rozdział 1


Więcej informacji:
Alwida A. Bajor, Billewiczowie, "ród od Mendoga się wywodzący"


Wydrukuj stronę