Rzeźba Chrystusa dłuta B. Thorvaldsena i pałac Tyszkiewiczów w Połądze
fot. "Nasza Gazeta"

 Księstwo
 Żmudzkie
 POŁĄGA
lit. Palanga

Miasto nad brzegiem Bałtyku, wzmiankowane już w XII w. Po układzie polsko-krzyżackim [1422] w Melnie Połąga na trwałe weszła w skład monarchii Jagiellonów. W 1427 r. odwiedził ją Władysław Jagiełło. Ponoć tu zobaczył pierwszy raz brzeg morza.

W Rzeczpospolitej jedyny port morski na Litwie, który z czasem uległ zamuleniu.

Już na początku XIX w. zasłynęła jako uzdrowisko. Za Tyszkiewicza został wybudowany słynny dom wczasowy. Przyjeżdżali arystokraci, tłumnie zjeżdżała się szlachta. Kronika miasta odnotowała wizyty książąt Ogińskich i Radziwiłłów.

Kolejnymi właścicielami Połągi byli: biskup wileński Ignacy Massalski, hr. Wincenty Potocki, rodzina hrabiego Zubow i generał carski Ksawery Niesiełowski.

W 1824 r. Mickiewicz po raz pierwszy tutaj ujrzał morze, w tym samym roku dobra połądzkie nabyła je (za 177.177 srebrnych rubli) Michał Tyszkiewicz.

Podczas powstania styczniowego Połąga, a raczej jej port na wybrzeżu Bałtyku był jednym z głównych celów (1863) wojsk powstańczych Zygmunta Sierakowskiego, który planował także zdobycie Rygi i Dyneburga, by zapewnić powstaniu zaopatrzenie droga morską.

Jednak wyprawa płk. Teofila Łapińskiego, który wyruszył do Połągi statkiem "Ward Jackson" zakończyła się niepowodzeniem w marcu 1863 roku, a korpusa Sierakowskiego został rozbity w maju 1863 r.

Park powstał według projektu Francuza E. André. W parku neoklasycystyczny pałac (1897-1902) zbudowany przez Feliksa Tyszkiewicza (obecnie Muzeum Bursztynu) Przed pałacem figurę Chrystusa słynnego duńskiego rzeżbiarza B. Thorvaldsena. W mieście neogotycki kościół z przełomu XIX - XX ww.

Góra (właściwie wydma) Biruty z neogotycką kapliczką (1867). Według legendy miano tu pochować Birutę, kapłankę miejscowej świątyni pogańskiej, żonę Kiejstuta i matkę wielkiego księcia litewskiego Witolda. Obecnie powstała tu replika groty Matki Bożej z Lourdes.




Panując na Trokach i na Żmudzi usłyszał Kiejstut o dziewce w Połądze imieniem Biruta, która to dziewka bogom swoim podług obyczaju pogańskiego ślubowała czystość zachować.
A sama była jako boginka sławiona od ludzi.
I przyjechał książę Kiejstut sam, i spodobała się bardzo dziewka wielkiemu księciu,
iż była wielce krasna i rozumna.

Prosił ją, aby była jemu małżonką.
Ale ona nie chciała przyzwolić i odmówiła mu,
iż ślubowała bogom swoim czystość zachować
do żywota swojego.
A książę Kiejstut wziął ją mocno z tego miejsca
i poprowadził ją do stolicy swej w wielkiej czci, do Trok,
i posławszy do braci swoich,
wyprawił wielkie wesele z bracią swoją.
I pojął tę pannę Birutę sobie za żonę".

Kronika Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzkiego
cyt. wg. "Naszej Gazety"


Więcej informacji: Liliana Narkowicz, Połąga w: "Nasza Gazeta"


Wydrukuj stronę