Rossienie, kościół dominikański
Rossienie, kościół dominikański
XIX-wieczny rysunek z Tygodnika Ilustrowanego, 1861 rok
Rossienie, ulica Wileńska
Rossienie, ulica Wileńska
widok z początku XX wieku

 Księstwo Żmudzkie
 I Rzeczpospolita
 ROSSIENIE
inaczej Rosienie lit. Raseiniai

Miejscowość na pagórkach nad zakolami rzeki Rossianki, przy trakcie z Kowna do Możejek i drodze z Jurborka do Taurogów

Jedna z najstarszych osad na Żmudzi, wspomniana pierwszy raz, (1254) gdy została nadana przez pierwszego króla Litwy, Mendoga - po chwilowym przyjęciu przez niego chrześcijaństwa - biskupowi Chrystianowi, a następnie (1257) zakonowi kawalerów mieczowych.

W XIV wieku Rossienie były wielokrotnie pustoszone przez Krzyżaków (m.in. 1322, 1377).

Pierwszy kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny zbudowano w latach 1416-21.

Prawdopodobnie w w XV wieku Rossienie otrzymały prawa miejskie i lokację na prawie magdeburskim.

Rossienie były stolicą jednego z traktów (powiatów) Księstwa (województwa) Żmudzkiego.

Rossienie zostały nadane (1549) przez króla Zygmunta Augusta, jako oprawa wdowia, królowej Barbarze Radziwiłłównie.

Król Stefan Batory wyznaczył Rossienie (1580), jako miejsce obrad sejmiku szlachty żmudzkiej, następnie zezwolił na wykupienie terenu obrad przez panów żmudzkich z rąk wdowy po cześniku litewskim Marcinie Pietkiewiczu.

Odtąd na równinie na zachód od Rossieni, nazwanej Stany zbierała się na sejmiki, szlachta żmudzka wybierając 2-3 posłow na sejm Rzeczypospolitej i 3-4 deputatów trybunału litewskiego. Tutaj co roku w uroczystość św. Michała odbywał się popis rycerstwa żmudzkiego.

Od 1585 roku miejsce odbywania sądów grodzkich i ziemskich oraz siedziba archiwum Księstwa Żmudzkiego.

Przez pewien czas, od 1581 roku Rossienie były także siedzibą Trybunału Żmudzkiego (niebawem przyłączonego do Trybunalu Litewskiego).

Kolejne przywileje nadali Rossieniom królowie Zygmunt III Waza (1592) i Władysław IV (1643).

Mikołaj Stankiewicz-Billewicz, pisarz wielki litewski wraz z bratem osadzili przy miejscowym kościele dominikanów (1645), fundując murowany klasztor na pagórku nad Rossianką. Barokowy kościół został później przebudowany (1782) powstała szkoła i biblioteka.

Dzięki staraniom Jakuba Wizbora Dowiata, łowczego żmudzkiego rozpoczęto budowę (1720) kościoła i klasztoru karmelitów.

Sprowadzeni przez Ludwika Sienickiego księża pijarzy zbudowali kościół z klasztorem (1742). Następnie otworzyli kollegium (1749) przekształcone przez Komisję Edukacji Narodowej w szkołę podwydziałową. Uczyło się w niej (1788) 173 dzieci.

Rossienie zostały zagarnięte w III rozbiorze przez Rosję (1795) i już do Rzeczypospolitej nie powróciły.

Podczas powstania listopadowego, 26 marca 1831 roku Juliusz Grużewski (1808-65), do końca powstania utrzymujący własnym kosztem 500-osobowy oddział powstańczy zaatakował i zdobył Rossienie. Wyzwolenie Rossienie stało się to sygnałem do rozpczęcia powstania na całej Żmudzi.

Po upadku powstania nasiliły się rosyjskie represje. Skonfiskowano (1832) klasztor i kościół karmelitów (przefd zakończeniem budowy). Mury niewykończonego kościoła wykorzystano przy budowie (1852) zboru ewangelickiego.

Skonfiskowano także kościół dominikanów, a na miejscu koscioła pijarów zbudowano w połowie XIX wieku cerkiew prawosławną, celem przyspieszenia rusyfikacji.

W połowie XIX wieku Rossienie były ważnym ośrodkiem handlu pomiędzy pobliskimi Prusami Wschodnimi i wielkim portem w Rydze na Bałtyku.

W 1857 roku Rossienie liczyły 8,5 tysiąca, a w 1880 roku już 11,5 tys. mieszkańców, w tym 74% Żydów.

Miasto należy od 1918 roku do niepodległej Litwy. Okupowane przez Związek Sowiecki (1940-41, 1944-91) i Niemcy (1941-44) zostało prawie doszczętnie zniszczone podczas II wojny światowej (ocalało zaledwie 10% zabudowy).

Obecnie Rossienie liczy ok. 13 tys. mieszkańców i należy do powiatu kowieńskiego Litwy.




Groza imienia [Sakowicza, prawej ręki Bogusława Radziwiłła- przyp] opasała też jakby murem Taurogi, znaczniejsze nawet oddziały patriotów nie ośmielały się zapuszczać dalej jak pod Rosienie.


Henryk Sienkiewicz
Potop,cz.III ,
rozdział 22