Krajobraz w okolicach Szaków

 Księstwo
 Żmudzkie
 I Rzeczpospolita
 SZAKI
lit. Šakiai

Stara żmudzka osada w Puszczy Jurborskiej nad rzeką Sesarką (Cesarką), przy drodze z Władysławowa (26 km) do Jurborka (24 km), 57 km na północny zachód od Mariampola.

W 1352 roku Szaki zostały spustoszone przez Krzyżaków pod wodzą Winryka von Kniprode. Po opanowaniu Żmudzi Krzyżacy wznieśli tu drewniany zamek. Po powstaniu Żmudzinów i Wielkiej Wojnie z zakonem (1409-11) Szaki powróciły do wspólnego państwa polsko-litewskiego.

Od XVII wieku Szaki należały do Czartoryskich Oni też ufundowali tu (1748) kościół św. Krzyża, przebudowany w 1823 roku (ołtarz dłuta Jana i Fryderyka Pfefferów).

Michał Czartoryski, kanclerz litewski zezwolił (1765) na osiedlanie się Żydów, którzy wkrótce stali się żywiołem dominującym w Szakach.

Król Stanisław August Poniatowski nadał Szakom prawa miejskie (1776) i lokację na prawie magdeburskim.

W III rozbiorze (1795) Szaki zostały do zagarnięte przez Rosję i do Rzeczypospolitej już nie powróciły. Szaki były położone zaledwie 20 km na wschód od rzeki Szeszupy, stanowiącej granicę imperium rosyjskiego z Prusami.

W 1801 roku powstała w Szakach osobna parafia (dotąd był tu kościół filialny parafii w Giełgudyszkach). W 1842 roku powstała parafia i zbór ewangelicki.

W 1827 roku Szaki liczyły 1,5 tys.mieszkańców, w tym 88% Żydów.

Od 1918 roku w granicach niepodległej Litwy, w latach 1918-50 Szaki były siedzibą powiatu.

Obecnie miasto w powiecie mariampolskim, liczy ok. 7 tys. mieszkańców (2000), w całej gminie żyje ok. 50 Polaków (0,2% ludności).

W Szakach urodził się (1921) popularny aktor Zygmunt Kęstowicz.


Wydrukuj stronę