Kościół w Gródku Jagiellońskim
fot. www.daily.lviv.ua
Kościół w Gródku Jagiellońskim
fot. www.daily.lviv.ua
Kościół w Gródku Jagiellońskim
fot. www.daily.lviv.ua
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000

 MAŁOPOLSKA WSCHODNIA
 Lwowskie
 II Rzeczpospolita
 GRÓDEK JAGIELLOŃSKI
ukr. ГОРОДОК, Horodok,
hebr. גרודק,

Lwowskie
powiat Jaworów, Mościska
Rawa Ruska, Sambor
 mapa 1:75 000 
PN - ZACH
Lubaczów
PN - WSCH
Niemirów, Magierów, Rawa Ruska, Uhnów
PD - ZACH
Mościska, Sambor
PD - WSCH
Gródek Jag, Jaworów, Komarno, Sądowa Wisznia

Miejscowość nad Wereszycą (dopływem Dniestru) i stawami na niej utworzonymi Gródeckim i Czerlańskim, 33 km od Lwowa. Pierwszy raz wspomniana w 1213 roku, jako miejsce wydobycia soli.

Siedziba starostwa ziemi lwowskiej, później województwa ruskiego I Rzeczyspolitej i lwowskiego II Rzeczypospolitej.

Parafia katolicka istniała tu przed 1372 roku, kiedy donacje dla niej poczynił ks. Władysław Opolczyk.

Prawa magdeburskie nadał Gródkowi (1389) król Władysław Jagiełło, który też zwolnił miasto z podatków na 12 lat i ufundował kościół farny (1419) oraz klasztor franciszkanów na zamku.

1 czerwca 1434 roku w Gródku król zmarł, według relacji Jana Długosza, wskutek powikłań po przeziębieniu, spowodowanych słuchaniem do północy w lesie śpiewu słowika. Sędziwy monarcha miał wówczas 82 lata. Jechał do Korczyna, gdzie miał odebrać hołd Stefana, wojewody mołdawskiego.

11 czerwca 1434 roku ciało Władysława Jagiełły przewieziono do Krakowa, gdzie złożono je w katedrze na Wawelu. Serce krola złożono natomiast w ścianie kościoła franciszkanów w Gródku.

Po pożarze Gródka (1469) król Kazimierz Jagielończyk zwolnił mieszczan z obowiazku dostarczania podwody.

Zwolnienia nadał też król Zygmunt I po spustoszeniu miasta (1537) przez napad Tatarów. W 1547 król ustanowił radę miejską Gródka. Kolejne przywileje nadał Gródkowi (1550) król Zygmunt August.

W 1578 roku występuje pod nazwą Słonigrodek.

W 1611(?) miasto zostało spalone, a zamek zniszczony. Sejm Rzeczypospolitej zgodził się na odbudowę Gródka przeznaczyć dochody starostwa.

W 1655 kozackie oddziały Chmielnickiego rozbiły pod Gródkiem niewielkie wojska Stanisława Potockiego, hetmana wielkiego koronnego.

Po zniszczeniach wojennych wojen kozackich w Gródku pozostało (1662) zaledwie 30 z ponad 150 domów.

Aby zwiększyć zaludnienie Gródka, w którym dotąd zamieszkiwali tylko Polacy, starosta Jan Gniński, wojewoda chełmiński założył osobne miasto dla osiedlenia Żydów na miejscu ogrodów zamkowych, nazwane Gninem. Lokacje Gnina zatwierdził (1684) król Jan III Sobieski.

Obok Fary w Gródku powstały kościoły św. Barbary, św. Mikołaja, św. Stanisława.

W I rozbiorze Polski (1772) Gródek zagarnęła Austria. Ostatnim starosta w Rzeczypospolitej - Jacek Małachowski, referendarz koronny został pozbawiony urzędu (1785) przez zaborców. Rząd austriacki planował przeznaczyć starostwo jako rekompensatę dla Teodora Potockiego za zajęcie jego ziem dziedzicznych. Ostatecznie jednak Potockiemu zapłacono (1792) gotówkę, a ziemie starstwa (poza Gródkiem) zlicytowano.

Pod koniec XIX wieku w Gródku miaszkało 8,9 tys. mieszkańców (38% Polaków, 34% Ukraińców, 27% Żydów)

Gródek znalazł się na linii kolejowej (1868) ze Lwowa do Przemyśla (tzw. kolej Karola Ludwika).

Fundusz ubogich założony (1566) przez króla Zygmunta Augusta, wsparty darowizną Pawła i Zuzanny z Olembeków Kozłowskich przez kilkaset lat świadczył dzialność dobroczynną.

W powiecie gródeckim dominowała uprawa lnu, zamieszkiwali go (1880) Ukraińcy (66%), Polacy (24%) i Żydzi (10%).

W II Rzeczypospolitej miasto powiatowe województwa lwowskiego.

Po okresie okupacji sowieckiej (1939-41, 1944-1991) od 1991 roku miasto rejonowe obwodu lwowskiego niepodległej Ukrainy, liczy 18,5 tys. mieszkańców.

Lwowskie
powiat Jaworów, Mościska
Rawa Ruska, Sambor
 mapa 1:75 000 
PN - ZACH
Lubaczów
PN - WSCH
Niemirów, Magierów, Rawa Ruska, Uhnów
PD - ZACH
Mościska, Sambor
PD - WSCH
Gródek Jag, Jaworów, Komarno, Sądowa Wisznia


Wydrukuj stronę