fot. Elżbieta Bulińska |
Na wysepce na Bugu wśród bagien obok miasta znajdował się drewniany kościółek z obrazem Matki Boskiej Pocieszenia, wkrótce wsławionym łaskami. Biskup chełmski Stanisław Gomoliński sprowadził doń bernardynów (1598), ktorzy wznieśli tu kościól z klasztorem (1604-19). Wśród dobrodziejów świątyni znaleźli się: król Zygmunt III, Jan Zamojski i jego syn Tomasz, Mikołaj Zebrzydowski, Stanisław Żółkiewski, Jerzy Mniszech, rodziny Daniłłowiczów i Sobieskich.
W czasie działań II wojny klasztor nie ucierpiał wiele, stał się też miejscem schronienia dla uciekinierów z różnych stron Polski.
|
fot. Elżbieta Bulińska |
fot. Elżbieta Bulińska |
fot. Elżbieta Bulińska |
Mapa topograficzna okolic 1:100 000
MAŁOPOLSKA WSCHODNIA
Lwowskie
II Rzeczpospolita
SOKAL
ukr. СОКАЛЬ
|
Lwowskie, Tarnopolskie pow. Gródek, Lwów, Przemyślany Sokal, Żółkiew, Kamionka mapa 1:75 000 |
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów |
|
Bóbrka, Lwów, Winniki |
Busk, Gliniany, Przemyślany |
Miasto nad rzeką Bug uzyskało w 1424 r. prawa miejskie. Od 1462 siedziba powiatu. W 1519 wojska polsko-litewskie zostały tutaj rozbite przez Tatarów. Po I rozbiorze Polski (1772) włączony do Austrii. W 1919 powrócił do Polski. We wrześniu 1939 zajęty przez wojska sowieckie, w 1941 niemieckie.
Podczas II wojny światowej w starej części Sokala znajdowało się getto, w którym zginęli wszyscy miejscowi Żydzi. W mieście zachowały się dwie synagogi: stara położona w parku, w dawnej żydowskiej dzielnicy i nowsza - XIX wieczna.
Polska przejąć miałaby w ten sposób linię kolejową Przemyśl - Zagórz i kopalnie w wyczerpanym złożem ropy naftowej w Czarnej. Związek Sowiecki, mimo iż był inicjatorem "dobrowolnej zamiany" zażądał od Polski dopłaty w złocie, jako 'rekompensaty' za "cenną" kopalnię.
Gdy strona polska nie zaakceptowała tego, ZSRR pozostawił sobie część linii kolejowej w Bieszczadach. Ostatecznie granice ustalono dopiero w 1951 roku. Obie strony musiały przesiedlić ludność, której nie wolno było zabrać majątku trwałego.
15 lutego 1951 roku dokonano "wymiany odcinków granicznych" nad Bugiem i w Bieszczadach. W skład terytorium ZSRR wszedł pas ziemi położony w widłach Bugu i Sołokiji wzdłuż linii kolejowej Rawa Ruska - Krystynopol z Bełzem i Uhnów. Do PRL przyłączono natomiast słabo zaludniony rejon Ustrzyk Dolnych w Bieszczadach, m.in. miejscowość Lutowiska, z której w lipcu 1944 roku większość miejscowych Polaków wyjechała po tym, jak tereny te znalazły się w granicach ZSRR.
Po uzyskaniu żądanego obszaru ZSRR zbudował kilka kopalń węgla kamiennego o zdolności produkcyjnej 15 mln ton węgla rocznie. Przejęty obszar cechował się także doskonałymi glebami pod uprawy rolne. W zamian Polska otrzymała obszar podgórski o słabych glebach i wyczerpanych złożach ropy naftowej.
W wyniku "wyrównania granic" Sokal znalazł się w imperium sowieckim, od 1991 na terenie Ukrainy.
W mieście zachowały się też klasztor Brygidek (XVII w.) oraz cerkwie: Nikołajewska (XVI w.) i Michajłowska (1778-1835).
|
Lwowskie, Tarnopolskie pow. Gródek, Lwów, Przemyślany Sokal, Żółkiew, Kamionka mapa 1:75 000 |
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów |
|
Bóbrka, Lwów, Winniki |
Busk, Gliniany, Przemyślany |