Księga poszukiwań woj. Lwowskiego

Dochód z klikania w reklamy przeznaczony na utrzymanie strony i przyspieszenie jej wczytywania.

Panorama Sokala od strony Bugu
fot. Elżbieta Bulińska
Kościół Matki Boskiej Pocieszenia i klasztor bernardynów .

Na wysepce na Bugu wśród bagien obok miasta znajdował się drewniany kościółek z obrazem Matki Boskiej Pocieszenia, wkrótce wsławionym łaskami. Biskup chełmski Stanisław Gomoliński sprowadził doń bernardynów (1598), ktorzy wznieśli tu kościól z klasztorem (1604-19). Wśród dobrodziejów świątyni znaleźli się: król Zygmunt III, Jan Zamojski i jego syn Tomasz, Mikołaj Zebrzydowski, Stanisław Żółkiewski, Jerzy Mniszech, rodziny Daniłłowiczów i Sobieskich.

W czasie działań II wojny klasztor nie ucierpiał wiele, stał się też miejscem schronienia dla uciekinierów z różnych stron Polski.
Klasztor w Sokalu został opuszczony w październiku 1951 roku, a wyposażenie kościoła i zakrystii zostało przewiezione do klasztoru w Leżajsku. Kościół i klasztor pozostały w nienaruszonym stanie i zostały przejęte przez władze sowieckie.
fot. Elżbieta Bulińska

Cerkiew św. Mikołaja
fot. Elżbieta Bulińska
Cerkiew św.Piotra i Pawła
fot. Elżbieta Bulińska
Synagoga w Sokalu
fot. Elżbieta Bulińska
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000

 MAŁOPOLSKA WSCHODNIA
 Lwowskie
 II Rzeczpospolita
 SOKAL
ukr. СОКАЛЬ

Lwowskie, Tarnopolskie
pow. Gródek, Lwów, Przemyślany
Sokal, Żółkiew, Kamionka
 mapa 1:75 000 
PN - ZACH
Bełz, Krystynopol, Sokal, Mosty Wielkie, Żółkiew
PN - WSCH
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów
PD - ZACH
Bóbrka, Lwów, Winniki
PD - WSCH
Busk, Gliniany, Przemyślany

Miasto nad rzeką Bug uzyskało w 1424 r. prawa miejskie. Od 1462 siedziba powiatu. W 1519 wojska polsko-litewskie zostały tutaj rozbite przez Tatarów. Po I rozbiorze Polski (1772) włączony do Austrii. W 1919 powrócił do Polski. We wrześniu 1939 zajęty przez wojska sowieckie, w 1941 niemieckie.

Podczas II wojny światowej w starej części Sokala znajdowało się getto, w którym zginęli wszyscy miejscowi Żydzi. W mieście zachowały się dwie synagogi: stara położona w parku, w dawnej żydowskiej dzielnicy i nowsza - XIX wieczna.

W 1944 Sokal powrócił do Polski.

W końcu lat 40-tych XX w. Związek Sowiecki chcąc uzyskać kopalnie węgla kamiennego pod Sokołowem "zaproponował" wymianę obszarów granicznych. Rządzona przez komunistów Polska odstąpiła teren nadbużański wraz z lewobrzeżnym Sokolem, Krystynopolem, Bełzem, Warężem i Uhnowem. Otrzymała za to lesisty obszar w Bieszczadach z Lutowiskami, Ustrzykami Dolnymi i Dobromilem.

Polska przejąć miałaby w ten sposób linię kolejową Przemyśl - Zagórz i kopalnie w wyczerpanym złożem ropy naftowej w Czarnej. Związek Sowiecki, mimo iż był inicjatorem "dobrowolnej zamiany" zażądał od Polski dopłaty w złocie, jako 'rekompensaty' za "cenną" kopalnię.

Gdy strona polska nie zaakceptowała tego, ZSRR pozostawił sobie część linii kolejowej w Bieszczadach. Ostatecznie granice ustalono dopiero w 1951 roku. Obie strony musiały przesiedlić ludność, której nie wolno było zabrać majątku trwałego.

15 lutego 1951 roku dokonano "wymiany odcinków granicznych" nad Bugiem i w Bieszczadach. W skład terytorium ZSRR wszedł pas ziemi położony w widłach Bugu i Sołokiji wzdłuż linii kolejowej Rawa Ruska - Krystynopol z Bełzem i Uhnów. Do PRL przyłączono natomiast słabo zaludniony rejon Ustrzyk Dolnych w Bieszczadach, m.in. miejscowość Lutowiska, z której w lipcu 1944 roku większość miejscowych Polaków wyjechała po tym, jak tereny te znalazły się w granicach ZSRR.

Po uzyskaniu żądanego obszaru ZSRR zbudował kilka kopalń węgla kamiennego o zdolności produkcyjnej 15 mln ton węgla rocznie. Przejęty obszar cechował się także doskonałymi glebami pod uprawy rolne. W zamian Polska otrzymała obszar podgórski o słabych glebach i wyczerpanych złożach ropy naftowej.

W wyniku "wyrównania granic" Sokal znalazł się w imperium sowieckim, od 1991 na terenie Ukrainy.

W mieście zachowały się też klasztor Brygidek (XVII w.) oraz cerkwie: Nikołajewska (XVI w.) i Michajłowska (1778-1835).

Lwowskie, Tarnopolskie
pow. Gródek, Lwów, Przemyślany
Sokal, Żółkiew, Kamionka
 mapa 1:75 000 
PN - ZACH
Bełz, Krystynopol, Sokal, Mosty Wielkie, Żółkiew
PN - WSCH
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów
PD - ZACH
Bóbrka, Lwów, Winniki
PD - WSCH
Busk, Gliniany, Przemyślany

Więcej informacji: Opis zabytków


Wydrukuj stronę