![]() fot. Elżbieta Bulińska |
![]() fot. Elżbieta Bulińska |
![]() Fot. Buzar |
![]() Fot. Buzar |
MAŁOPOLSKA WSCHODNIA
Lwowskie
II Rzeczpospolita
STARE SIOŁO
|
Lwowskie, Tarnopolskie pow. Gródek, Lwów, Przemyślany Sokal, Żółkiew, Kamionka mapa 1:75 000 |
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów |
|
Bóbrka, Lwów, Winniki |
Busk, Gliniany, Przemyślany |
Długa wieś w malowniczej dolinie u podnóża wzniesień zwanych Gołogórkami. W XII wieku władali tu książęta Rurykowicze.
W XV w. majętność otrzymał Zawisza Czarny z Garbowa, wówczas nosiła ona nazwę Czerepiniki. Prowadził tu jeden ze szlaków napadów tatarskich (wołoski), dlatego Jan, syn Zawiszy Czarnego, założył pierwszą osadę obronną.
Zniszczony przez Tatarów i Turków zamek drewniany odbudowano na największą polską warownię na Rusi. Ściany dochodziły do 16 m wysokości, dziedziniec miał ponad 2 hektary. Chociaż znajdował się w rękach prywatnych, stanowił istotne zabezpieczenie dla odległego o 25 km Lwowa. Przecinał drogę Tatarom zapuszczającym się w głąb Rzeczypospolitej szlakiem Wołoskim.
Zamek murowany powstał w drugiej połowie XVI wieku, na zlecenie ks. Janusza Ostrogskiego, wojewody kijowskiego, ostatniego męskiego przedstawiciela rodu. Przy budowie zatrudniony był prawdopodobnie Ambroży Przychylny, architekt pochodzenia włoskiego, działający głównie we Lwowie i Żółkwi. Ponownie zniszczoną przez Tatarów i Turków warownię odbudował ks. Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski (1618-56), najbogatszy polski magnat na Wołyniu. Podczas powstania Chmielnickiego wyznaczony po klęskach pod Korsuniem i wzięciu do niewoli hetmanów jednym z 3 regimentarzy, stojących na czele wojska, przyczynił się też do klęski po Piławcami.
Twierdza w Starym Siele uległa wojskom Chmielnickiego oblegającego Lwów w 1648 roku. Książę Zasławski ponownie odbudował warownię, dodatkowo ją wzmacniając.
Kolejne oblężenie kozackie zostało odparte.
Możliwe, że Zasławski planował uczynić tu swą rezydencję.
Plany te przerwała śmierć księcia (1656) na zamku starosielskim, po powrocie ze Śląska, gdzie towarzyszył królowi Janowi Kazimierzowi chroniącemu się przed armią Karola Gustawa szwedzkiego.
Na cokole attyki do dziś zachowała się płaskorzeźba z wykutymi herbami Ogończyk i Leliwa oraz inicjały fundatora WDXOYZWSŁS (Władysław Dominik Xiąże Ostrogski Y Zasławski Wojewoda Sandomierski Łucki Starosta).
Doceniając strategiczne znaczenie Starego Sioła, Adam Mikołaj Sieniawski utrzymywał gotowość bojową zamku. Na początku XVIII wieku na jego wyposażeniu było: 8 dział większych, 13 moździerzy, 114 rusznic i wiele innej broni.
Kolejni właściciele traktowali zamek - budowany dla obrony kraju - tylko jako źródło dochodów, a sami mieszkali gdzie indziej.
W 1809r. Izabella Lubomirska z Czartoryskich podarowała majątek swoim wnukom - Potockim, którzy umieścili tutaj browar i gorzelnię, doporowadzając z czasem do degradacji zasłużonej warowni.
Ostatnim właścicielem (do 1939r.) był ordynat łańcucki - Alfred Potocki. Upadek budowli pogłębiły dwie wojny światowe, grabieże za czasów władzy sowieckiej, a także wstrząsy spowodowane przez kolej (tory biegną tuż za murami). Dziś możemy oglądać jedynie imponujące i budzące respekt mury. Na wielkim dziedzińcu pasą się kozy, a gęsi brodzą w pokrzywach.