Miasto nad rzeką Świną, wzmiankowane w XIV wieku jako Winniki. W 1556 kupione od Wysockich przez Żółkiewskiego. W 1598 roku nazwa zostaje zmieniona na Żółkiew.
Stanisław Żółkiewski, późniejszy hetman wielki koronny, rozpoczął pod koniec XVI wieku budowę nowego zamku. Ulokował go w płaskim terenie, na południowy zachód od miasteczka. Po przeciwnej stronie chroniły zamek wody rzeczki Świni. Prawdopodobnie sam hetman, przy pomocy architekta Pawła Szczęśliwego, stworzył projekt założenia obronnego. Mimo rezydencjonalnego przeznaczenia, budowla miała dosyć surową formę architektoniczną.
W jednej z narożnych baszt, jak głosi legenda hetman Żółkiewski miał więzić carów moskiewskich - braci Szujskich.
Na dziedziniec prowadziła brama w skrzydle północnym. Po przeciwnej stronie podwórca stało najbardziej reprezentacyjne skrzydło południowe, z dwiema kondygnacjami krużganków i wysuniętą przed lico loggią. W niej mieściły się paradne, dwuramienne schody. Zdobiły je rzeźbione figury hetmanów koronnych i litewskich.
Po tragicznej śmierci hetmana Stanisława Żółkiewskiego nad Cecorą (1620) miasto stanowiło własność Daniłowiczów, a potem -ponad 100 lat Sobieskich. Za ich czasów miasto i zamek przeżywało okres świetności. Królewski zamek należał do najwspanialszych na całej Rusi Halickiej.
Według relacji francuskiego podróżnika "Zamek królewski jest bardzo piękny i wielki, zbudowany z kamienia i cegły. Na czterech rogach posiada cztery kopuły, wzniesione i na sposób turecki, pokryte blachą złoconą, na nich chorągiewki z herbami króla. Jest też i ogród, za mały wprawdzie do tak wielkiego zamku, ale dosyć piękny (...) na skraju ogrodu dosyć spadzista góra, na której wierzchołku znajduje się glorieta czy wieża trzypiętrowa, skąd widok czarowny na okolicę. W miejscu tym król często wieczerza w towarzystwie osób zaszczyconych jego zaufaniem".
Jan III Sobieski wystawił w Żółkwi murowany ratusz (już nieistniejący).
W czasach Jana III przy zamku znajdował sie ogródek królowej Marysieńki, o który dbali francuscy i wloscy ogrodnicy. Ulubionym drzewem król była białą wiśnia. W ogrodzie miescił sie również królewski zwierzyniec.
Od 1740 miasto należało do Radziwiłów.
W I rozbiorze Polski Żołkiew została zagarnięta (1772) przez Austrię.
Żółkiew
Żółkiew
W 1809 roku w jej salach odbył się bal okolicznego ziemiaństwa na cześć Napoleona. Póżniej jednak dawna ulubiona siedziba królewska zaczęła podupadać. Opinia publiczna wymogła ratowanie tej pamiątki narodowej. Rząd austriacki odrestaurował jedno skrzydło, a miasto trzy pozostałe. Znalazły w nich pomieszczenie różne urzędy, wojsko i gimnazjum żółkiewskie.
W 1914 został spalony przez wojska rosyjskie.
Cudowny obraz Matki Bożej Żółkiewskiej, znajduje się obecnie w kościele dominikanów w Warszawie |
W 1919 miasto powróciło w granice niepodległej Rzeczypospolitej.
W okresie międzywojennym w odremontowanym budynku zamku mieściło się gimnazjum im. Stanislawa Żółkiewskiego. W 1941 r. tuż przed wkroczeniem Niemców - w zachowanej wieży zamkowej sowieckie NKWD rozstrzeliwało bez sądu Polaków i Ukrainców.
Żółkiew
Żółkiew
|
Lwowskie, Tarnopolskie
pow. Gródek, Lwów, Przemyślany
Sokal, Żółkiew, Kamionka
mapa 1:75 000
|
PN - ZACH
Bełz, Krystynopol, Sokal, Mosty Wielkie, Żółkiew |
PN - WSCH
Kamionka, Majdan St, Radziechów, Stojanów |
PD - ZACH
Bóbrka, Lwów, Winniki |
PD - WSCH
Busk, Gliniany, Przemyślany
|
Żółkiew
Żółkiew
Wydrukuj stronę
Żółkiew
Żółkiew
Mapa topograficzna okolic 1:100 000