fot. www.times.spb.ru
fot. "Nasz Czas" (białoruski)
Próby likwidacji grobów w Kuropatach
fot. "Nasz Czas" (białoruski)
Próby likwidacji grobów w Kuropatach
fot. www.gazeta.grodno.by
Modlitwy na miejscu wznoszenia cerkwi św. Fiodora
fot. www.pporthodoxia.com.pl

 Mińskie
 I Rzeczpospolita
 KUROPATY

Uroczysko pod Mińskiem (dzisiaj w granicach miasta), miejsce wymordowania przez sowieckie NKWD w latach 1937-1940 od 200 do 300 tysięcy mieszkańców Białorusi sowieckiej.

Artykuł archeologa Zianona Paźniaka i inżyniera Jauhiena Szmyhalowa "Kuropaty. Droga śmierci", który opublikowała (3 czerwca 1988) "Literatura i Mastactwa", główne w owym czasie pismo "pieriestrojki" zapoczątkował przełom polityczny na Białorusi. Zespół redakcyjny zdecydował się opublikować materiał opisujący zbrodnie NKWD na Białorusi w końcu lat trzydziestych wbrew stanowisku partii komunistycznej. Treść artykułu zamieszczonego w czasopiśmie ukazującym się w nakładzie 8 tys. egzemplarzy w ciągu kilku dni stała się dostępna wszystkim mieszkańcom Białorusi. Przedruki ukazały się także w prasie zagranicznej.

Władze Białorusi sowieckiej zostały zmuszone do powołania specjalnej komisji do zbadania prawdziwości faktów podanych w artykule. Po ponad roku komisja przyznała, że dziesiątki tysięcy szkieletów ludzkich zakopanych w lesie koło Kuropat to szczątki ofiar NKWD, a nieokreśloną ilość zwłok z kuropackich mogił wywieziono po wojnie w nieznanym kierunku. Zdaniem Paźniaka zamordowano tam około ćwierć miliona mieszkańców Białorusi.

19 czerwca 1988 roku w Kuropatach odbyła się 25-tysięczna manifestacja potępiająca stalinizm. Jednocześnie powołano oficjalną komisję, która miała zbadać okoliczności zbrodni. Niezadowolenie z jej prac doprowadziło do utworzenia społecznego Komitetu "§ 58 kk" od numeru paragrafu kodeksu karnego Związku Sowieckiego, na podstawie którego skazywano "wrogów ludu"), który następnie przekształcił się w "Martyrolog Biełarusi", odpowiednik rosyjskiego Memoriału, zajmujący się zbieraniem informacji i dokumentacją wszystkich zbrodni popełnionych przez reżim komunistyczny.. Na czele Komitetu stali Zianon Paźniak oraz znany pisarz białoruski Wasyli Bykow.

Jego działacze współtworzyli później Białoruski Front Ludowy, który odwoływał się do tradycji księstwa połockiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, walk niepodległościowych Tadeusza Kościuszki i Konstantego Kalinowskiego. Działacze tworzącego się Frontu wychodzili z założenia o prawomocnym istnieniu państwa białoruskiego od 25 marca 1918 r. Wszystkie organizacje państwowe na Białorusi, które istniały po upadku Białoruskiej Republiki Ludowej uznawano za formy władzy okupacyjnej.

W 2001 roku władze białoruskie podjęły decyzję o budowie drogi samochodowej przez teren, gdzie znajdują się groby. Fala demonstracji i burzliwe negocjacje zakończyły się wypracowaniem projektu upamiętnienia pochowanych w Kuropatach.


Wydrukuj stronę