Porucznik Jan Piwnik
Porucznik Jan Piwnik "Ponury", zdjęcie z 1943 roku
Jewłasze, Pomnik upamiętniający miejsce śmierci Jana Piwnika - Ponurego
Jewłasze, Pomnik upamiętniający miejsce śmierci majora Jana Piwnika "Ponurego"
fot. Wycieczki na Kresy
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000


 RUŚ CZARNA
 Nowogródzkie
 II Rzeczpospolita
 JEWŁASZE

biał. rejon ШЧУЧЫНСКІ,

::Kresy :: Rzecz-pospolita.com :: RZECZPOSPOLITA WIRTUALNA ::Wilno,Lwów,Litwa Ukraina,Białoruś
Nowogródzkie
SZCZUCZYN
(pow.Szczuczyn Nowogr.)
 MAPA 1:100 000 
PN - ZACH

PN - WSCH

PD - ZACH

PD - WSCH


Wioska przy drodze z Dziembrowa do Szczuczyna, 12 km na zachód od Szczuczyna Nowogródzkiego, 4 km na północ od drogi Grodno - Lida.

Miejsce ostatniej walki i śmierci legendarnego dowódcy partyzanckiego Jan Piwnika "Ponurego"

Major Jan Piwnik "Ponury" - uprzednio dowódca Kedywu Okręgu V Radomsko-Kieleckiego Armii Krajowej oraz Zgrupowania Partyzanckiego AK "Ponury", wsławiony w walkach z Niemcami w Górach Świętokrzyskich objął dowództwo kompanii szczuczyńskiej Nadniemeńskiego Zgrupowania Partyzanckiego. Na jego czele ppłk Maciej Kalenkiewicz ps. "Kotwicz". W końcu kwietnia 1944 roku major "Ponury" przeprowadził uderzenie na posterunek żandarmerii i wielki magazyn broni w Szczuczynie.

Atak przeprowadzono 29 kwietnia 1944 roku. Niemcy uprzedzeni o polskich planach odparli uderzenie, a Polacy stracili ok. 30 ludzi.

Na początku maja 1944 roku "Ponury" zdobył miasteczko Wasiliszki na zachód od Lidy, rozbijając niemiecki garnizon i zdobywając duże ilości broni i materiałów. Batalion szczuczyński wszedł w skład 77. Pułku Piechoty AK, a Jana Piwnika mianowano 1 maja dowódcą VII batalionu, który pod koniec maja liczył 700 ludzi. Porucznik Jan Piwnik "Ponury" zginął 16 czerwca 1944 roku w walce z Niemcami pod Jewłaszami.

18 czerwca 1944 został pochowany na cmentarzu w Wawiórce, 30 km na wschód od Jewłaszy. Pośmiertnie "Ponury" został awansowany do stopnia majora.

W czerwcu 1988 roku szczątki majora Jana Piwnika "Ponurego" zostały przeniesione do krypty klasztoru cystersów w Wąchocku.

Za laskiem w Jewłaszach, już w miejscowości Bogdany, w sąsiedztwie przystanku autobusowego, przy skrzyżowaniu żwirowych dróg, stanął stożkowaty 2,5 metrowy pomnik zwieńczony krzyżem. Na tablicy przytwierdzonej do pomnika nie ma imienia i nazwiska Jana Piwnika. Napisy po polsku i białorusku głoszą: "Polskim żołnierzom i oficerom poległym w walce z niemiecko-faszystowskimi zaborcami w latach II wojny światowej na terenie rejonu szczuczyńskiego".

Na cokole odręczny, anonimowy dopisek czarną farbą: "Tu zginął Polak partyzant mjr. Ponury! Rodacy pamiętają".


Dokładnie tu, 16 czerwca 1944 roku, atakując niemiecki stutzpunkt zginął Jan Piwnik... Przeskoczył kozły i wyrwał granat zza paska. W tej chwili rozszczekał się serią z peemu mały, betonowy "grzybek" - przyziemny bunkier. "Ponury" złapał się za brzuch, czarna maź przelała się przez palce i osunął się najpierw na kolana, a potem na plecy. (...) Ku rannym skoczył "Jontek". Niemiec z grzybka i jego przywitał serią, lecz chybił. Lekarz dopadł komendanta. Przyklęknął. "Ponury" konał. Pokryte wielkimi kroplami potu czoło, oczy uciekające pod czaszkę mówiły, że to już koniec. Lekarz wziął delikatnie głowę dowódcy w obie dłonie i położył sobie na kolanach. (...) - Jontek... - szarpał słowa "Ponury". - Powiedz żonie... i rodzicom... że ich bardzo kochałem... i że umieram jak Polak... (...) A gdy osłabłe ręce rannego lekarza nie mogły już utrzymać głowy dowódcy, "Ponury" wyszeptał prawie bezgłośnie: - ... I pozdrówcie Góry Świętokrzyskie...

Cezary Chlebowski
Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie


::Kresy :: Rzecz-pospolita.com :: RZECZPOSPOLITA WIRTUALNA ::Wilno,Lwów,Litwa Ukraina,Białoruś

Nowogródzkie
SZCZUCZYN
(pow.Szczuczyn Nowogr.)
 MAPA 1:100 000 
PN - ZACH

PN - WSCH

PD - ZACH

PD - WSCH



Wydrukuj stronę