Twierdza lachowicka na XVII-wiecznej rycinie
Pan Pasek pod Lachowicami,
obraz Juliusza Kossaka
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu
Lachowicze, Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Św., widok z początku XX wieku
Lachowicze, Kościół p.w. św. Józefa, widok z początku XX wieku


 RUŚ CZARNA
 Nowogródzkie
 II Rzeczpospolita
 LACHOWICZE

Nazwa miejscowości nad rzeką Wiaźmą (Wiedźmą) pochodzi od staroruskiego określenia Polaków - Lachów. Przywilej Kazimierza Jagiellończyka (1492) pozwalał tu A.M. Gasztołdowi organizować jarmarki.

Stanisław Gasztołd podarował Lachowicze (1537) Barbarze Radziwiłłównie, późniejszej królowej Polski, po której śmierci stały się własnościa Zygmunta Augusta.

10 kwietnia 1572 ostatni Jagiellon na polskim tronie podarował miejscowość Janowi Hieronimowi Chodkiewiczowi. Jego syn - hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz, zwycięzca spod Kircholmu (1605) ufortyfikował Lachowicze w najpotężniejszą twierdzę w Rzeczpospolitej o długości murów sięgającej 1 kilometra.

W 1595 twierdzę bezskutecznie oblegali Kozacy Nalewajki. Po śmierci hetmana podczas obrony Chocimia (1621) właścicielami Lachowicz został mąż Anny z Chodkiewiczów - Jan Stanisław Sapieha.

Twierdza położona w rejonie przejścia pomiędzy dorzeczem Dniepru i Niemna. Jesienią 1655 przeniesiono do Lachowicz cudowny obraz matki Bożej z Białynicz.

Jedna w największych twierdz na Rusi Białej odparła czterokrotnie ataki kozackie podczas powstania Chmielnickiego.

Pomimo 3 miesiecznego oblężenia (wiosna 1660) i znacznych posiłków pod wodzą Iwana Chowańskiego twierdza pozostała niezdobyta. Chowański zaś został wkrótce (28 czerwca) rozbity pod Połonką przez wojska Stefana Czarnieckiego i Pawła Sapiehy. W powszechnej opinii odparcie nieprzyjaciół nie byłoby możliwe bez wstawiennictwa Matki Bożej. W pamięci współczesnych cudowna obrona twierdzy w Lachowiczach była równie znana, jak obrona Jasnej Góry.

Wtedy, jak pisze w pamiętniku Jan Chryzostom Pasek, Polacy zgodnie z Litwinami :

"idąc, odprawowali swoje nabożeństwa, śpiewali godzinki, kapelani na koniach jadąc, słuchali spowiedzi. Każdy dysponował się, żeby był jak najgotowszy na śmierć". Po zwycięstwie, Czarniecki z Sapiehą triumfalnie wchodzili do Lachowic i wraz z tłumami chóralnie odśpiewali Te Deum Laudamus przed obrazem z Białynicz , a był to dzień Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny."

Lachowicze pozostały jedynym niezdobytym przez Rosjan zamkiem, choć po zniszczeniach w mieście pozostało 17 domów. Sejm Rzeczpospolitej dwukrotnie (1661,1678) zwalniał mieszczan z wszelkich podatków.

Na jednym z wotów ofiarowanych sanktuarium białynickim widniał napis:

"Nieskończone oddaje Tobie Panno dzięki
Żeś mię nieprzyjacielskiej uchowała ręki.
Przez Cię Lachowickiego Zamku obroniłem
Przez Cię szturmy Moskiewskie i Szwedzkie odbiłem.

Decyzją sejmu (1706) wywieziono artylerię na zamek w Słucku. twierdzę lachowicką dwukrotnie zdobywali (1706,1709) Szwedzi walczący z Rosjanami podczas III wojny północnej (Rzeczpospolita formalnie w wojnie, toczonej na jej terytorium, nie uczestniczyła).

Wizerunek z Białynicz pozostał w bezpieczniejszych Lachowicach ponad wiek. Dzięki zabiegom karmelitów i poparciu księżnej Teofili z Jabłonowskich Sapieżyny uroczyście powrócił do Białynicz, do nowego (1760) kościoła.

W 1775 Lachowicze przeszły we władanie biskupa Ignacego Massalskiego. W tym samym roku znów doceniając ogromne znaczenie strategiczne twierdzy sejm zwolnił Lachowicze na 10 lat od podatków.

Zniszczone wojnami miasteczko w II rozbiorze (1793) zajęła Rosja i na 2 lata miasto stało się granicznym. W nagrodę za zdradę Rzeczpospolitej car przekazał miasto z okolicą zdrajcy-targowiczaninowi, hetmanowi litewskiemu Szymonowi Kossakowskiemu (powieszonemu publicznie w Wilnie 25 kwietnia 1794 wyrokiem Sądu Kryminalnego podczas powstania kościuszkowskiego).

Pod rosyjskim zaborem miasteczko stopniowo podupadało, dopiero w 1897 do miasta dotarła linia kolejowa Wilno - Sarny.

Wyzwolone w kwietniu 1919 w wojnie polsko-bolszewickiej, w II Rzeczpospolitej Lachowicze należały do powiatu baranowickiego.

18 września 1939 roku do miasta wkroczyły oddziały sowieckiej Armii Czerwonej.


Wydrukuj stronę