Miejscowość nad rzeką Szczarą, 10 kiloemtrów na południow wschód od Słonima, na skraju Puszczy Różańskiej, słynne sanktuarium Nowogródczyzny.
Z fundacji Aleksandra Sołtana podskarbiego wielkiego litewskiego powstał tu drewniany kosciół, który wkrótce spłonął (1520). Cudowny wizerunek jednak ocalał.
Nowy właściciel Żyrowic, Jan Mieleszko, kasztelan smoleński ufundował wówczas piękną murowaną świątynię i klasztor, do ktorego sprowadził bazylianów. Jednym z jego przeorów byl późniejszy arcybiskup Połocka i święty Józefat Kuncewicz.
Pierwszym królem Polski, który tu przybył był Władyslaw IV. później pielgrzymowali do Żyrowic Jan Kazimierz, Jan III Sobieski z królewiczem Jakubem, którzy ofiarowali tu jako wotum dziękczynne szablę z bitwy pod Wiedniem (1683) oraz August II, August III i Stanislaw August Poniatowski.
Do Żyrowic przybywali pątnicy z całego Wielkiego Księstwa Litewskiego, zarówno rzymscy, jak i greccy katolicy oraz nieliczni prawosławni (w końcu XVIII wieku zdecydowana większość ludności tyhc terenów należała do Kościoła katolickiego).
Słynący łaskami wizerunek, czczony na równi przez prawosławnych, rzymskich katolików i unitów, stał się celem licznych pielgrzymek
Na podstawie brewe papieża Benedykta XIII 19 września 1739 roku wizerunek Matki Bożej z dzieciątkiem był uroczyście ukoronowany koronami papieskimi przez metropolitę kijowsko-halickiego, arcybiskupa unickiego Atanazego Szeptyckiego.
Była (po Częstochowie, Trokach, Kodniu, Sokalu, i Podkamieniu) szósta koronacja cudownego wizerunku Matki Bożej w Rzeczypospolitej.
W XVII i XVIII w. Żyrowice nazywano "litewską Częstochową" i było to wówczas najważniejsze miejsce katolickiego kultu religijnego w Wielkim Księstwie Litewskim.
Zespół klasztoru bazylianów
W największej świątyni klasztornej, Soborze Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Uspieńskim), trójnawowa, nakryta dużą kopułą z latarnią. Wewnątrz trzy ikonostasy, z których największy, barokowy, pochodzący z XVIII w., w nawie głównej. W centralnej części ikonostasu, z srebrnej, pozłacanej ramie, znajduje się otoczona kultem cudowna płaskorzeźba MB Żyrowickiej, o wymiarach 5,6 x 4,4 cm, wykonana z jaspisu w 4 ćw. XV w.
Do południowej ściany soboru dobudowano barokową zimową cerkiew p.w. św. Mikołaja, postawioną na miejscu, gdzie rosła grusza, na której znaleziono cudowny wizerunek Matki Boskiej. Tu przechowuje się płaskorzeźbę w okresie zimowym.
Po kasacie unii (1830) przez władze carskie większość greko-katolików zmuszono do przyjęcia prawosławia, a skonfiskowane kościoły zamieniono na cerkwie. Podobny los spotkał kompleks świątyń i bazyliański klasztor w Żyrowicach.
Dopiero po odzyskaniu niepodleglości w II Rzeczypospolitej sanktuarium żyrowickie zwrócono katolikom. Co roku przybywała tu piesza pielgrzymka ze Słonima.
Po okupacji sowieckiej sowieckiej (1939-41, 1944-91) i niemieckiej (1941-44) od 1991 roku Żyrowice należą do rejonu słonimskiego w obwodzie grodzieńskim Białorusi.
Podczas remontu klasztoru bazylianów (1718) w Rzymie pod starym tynkiem odnaleziono wizerunek Matki Bożej - powiększoną kopię obrazu Matki Bożej Żyrowickiej. Restauracji wizerunku dokonał Wawrzyniec Gramiccia, uczeń Lambertego da Carpi, cudownie uzdrowiony podczas tej pracy. Do dziś rzymska i słonimska kopie wizerunku żyrowickiego otaczane są wielką czcią.
