Herb Słucka (1652)
|
Miasto nad rzeką Słuczą, 170 km na południowy zachód od od Mohylewa.
Wzmiankowany (1116) jako należący do ruskiego księstwa turewskiego gród Słuczesk.
Został wówcza napadnięty i spalony przez kniazia Gleba.
Od końca XII wieku, po rozpadzie księstwa turowskiego należał do księstwa
kopylskiego, które wraz z rozwojem Słucka przekształcało się
przez księstwo kopylsko-słuckie, a wreszcie w księstwo słuckie.
Jak większość ziem ruskich, znalazł się (ok. 1330) w Wielkim Księstwie Litewskim.
Księstwo słuckie przetrwało centralizację państwa
litewskiego w XV i XVI w. i zachowując swoją nazwę wchodziło w skład
województwa nowogródzkiego jako odrębna jednostka administracyjna do
1791 r.
Od 1395 roku Słuck znajdował się we władaniu brata Władysława Jagiełły - Włodzimierza Olgierdowicza (?1454) i dynastii Olelkowiczów.
W 1441 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał Słuckowi (1411) prawa magdeburskie i herb Pogoń.
Po śmierci syna Włodzimierza (1454) księcia kopylsko - słuckiego Olelko Włodzimierzowicza, który objął także tron książęcy w Kijowie, starszy syn Semen objął władzę w Kijowie. Młodszy Michał Aleksandrowicz (zm. 1481) został księciem słuckim i kopylskim. Obaj bracia dążyli do zbliżenia z Moskwą
Dopiero wnuk Michała, Jerzy Semenowicz (ok. 14921542), popierał związek Litwy. z Polską. Za rządów jego syna, Jerzego (ok. 15311578) Słuck stał się ważnym ośrodkiem kultury prawosławnej.
1503 i 1506 spalony przez Tatarów, a w 1509 przez kniazia
Glińskiego. Najstarsza część miasta to Stare Miasto (u podnóża zamku).
Na drugim brzegu Słuczy w XVI w. powstało Nowe Miasto. Poza
obwarowaniami znajdowały się przedmieścia Ostrów i Trojczany.
Po śmierci syna księcia Jerzego, Jana Szymona (zm. 1592)
dobra słuckie przypadły ostatniej z rodu Olelkowiczów ks. Zofii. W efekcie jej małżeństwa z Januszem
Radziwiłłem Słuck stał się własnością kalwińskiej linii Radziwiłłów
(birżańskich) i centralnym ośrodkiem ich dóbr (1600).
Od 1617 w Słucku działało gimnazjum przy zborze kalwińskim, a miasto stało się silnym ośrodkiem wyznania ewangelicko-reformowanego.
Swojš siedzibę miał tu senior nowogródzki Jednoty Litewskiej.
Paradoksalnie w okresie
wojen kozackich to prawosławne miasto wiernie trwało przy
Rzeczypospolitej. Zostało to dostrzeżone przez Sejm, który w 1649 r.
zwolnił Słuck na 6 lat z płacenia podatków.
W 1652 roku król Jan Kazimierz nadał Słuckowi nowy herb (Pegaz), potwierdzajšc również prawa
magdeburskie (1652-1653 i 1700).
Miasto nie poddało się
również oblegającym je w 1655 r. wojskom kozackim i moskiewskim.
Po okupacji rosyjskiej ksišżę Bogusław Radziwiłł wybudował w Słucku nowoczesnš cytadelę w stylu staroholenderskim,
W 1683 r. Słuck osiągnął
zawrotną liczbę ok. 9 tys. mieszkańców i był uważany za największe
miasto prywatne w całej Rzeczypospolitej. Dominującą grupą w mieście
byli prawosławni odrzucający unię brzeską. Pod opieką Radziwiłłów
mogli jawnie wyznawać swoje wyznanie. Dzięki tej swobodzie religijnej
Słuck stał się prawdziwą prawosławną wyspą w morzu zalewającej ziemie
ruskie unii. W poł. XVII w. Słuck stał się siedzibą namiestników
metropolity kijowskiego na całe W. Ks. Litewskie, a w 2 poł. XVII
nieoficjalną siedzibą biskupów białoruskich.
Na zamku w końcu XVII w. stacjonowała ponad 20-osobowa załoga, po wojnie północnej (1700-1721) zredukowana do zaledwie 3 żołnierzy.
Po śmierci ostatniej z rodu Radziwiłłów birżańskich Ludwiki Karoliny (1695) i długoletnich sporach między Radziwiłłami nieświeskimi,
Sapiehami i Wittelsbachami w XVIII w. Słuck ostatecznie znalazł się we władaniu Radziwiłłów nieświeskich.
Duża liczba kolonistów ze Szkocji, którzy w XVII wieku osiedliła się w okolicach miasta przyczyniła się do rozwoju handlu i rzemiosła.
Słuccy rzemieślnicy zasłynęli wówczas w całej Rzeczpospolitej z produkcji w manufakturze (tzw. persjarni) założonej przez Michała Kazimierza Radziwiłła (1750/58?), bogato zdobionych - "pasów słuckich" (długości od 2 do ponad 4 metrów i szerokie na 20-40 cm).
Były to tkane pasy jedwabne (lub lite), noszone w Polsce do kontusza Typowe dla pasów słuckich bylo połączenie kilka wątków, tworzących na obu stronach odmienne wzory, co umożliwiało obustronne ich używanie. Później pasy "słuckie" produkowano także w Grodnie, Sokołowie, Korcu, Krakowie i Gdańsku.
"założył Michał Radziwiłł (ojciec Panie Kochanku) słynną fabrykę pasów, czyli "persjarnię" w Słucku, ugodziwszy do niej Ormianina Jana Madżarskiego z Stambułu; on miał wyuczyć chłopca doskonale tej roboty perskiej i dostawał dukata tygodniowo, a syn Leon prowadził fabrykację na 24, potem 12 warsztatach. Pasy słuckie cieszyły się wielkim rozgłosem, zawodniczyły z perskimi i tureckimi; ceny były najrozmaitsze, od 11 do 175 dukatów za sztukę.
Aleksander Brückner, Historia kultury polskiej
W mieście działał wówczas teatr i szkoła baletowa.
W wyniku małżeństwa Stefanii Radziwiłłówny Słuck wszedł
w posiadanie rodziny Wittgensteinów. W XIX w. miasto wykupione zostało
z rąk prywatnych przez władze rosyjskie.
Po wielkim pożarze miasta (1775) władze Rzeczpospolitej znów zwolniły Słuck na 10 lat z podatków.
Nowym właścicielem miasta po II rozbiorze (1793) został (1800) J. Judzicki, a w drugiej połowie XIX stulecia Brzostowscy.
W I wojnie światowej zrewoltowane oddziały bolszewickie, które opanowały Słuck w styczniu 1918 zostały szybko wyparte przez armię niemiecką (luty 1918). Bolszewicy powrócili w grudniu 1918 roku.
6 sierpnia 1919 roku polscy ułani wyzwoliły miasto, jednak
12 lipca 1920 roku Słuck znów zajęła sowiecka Armia Czerwona.
W listopadzie i grudniu 1920 Słuck stał się centrum antybolszewickeigo powstania. Białoruska Rada sformowała wówczas 2 oddziały z ponad 4000 żołnierzy, którzy przez dwa miesiące odpierali ataki Armii Czerwonej. Powstanie zostało krwawo stłumione.
W mieście zachowały się resztki umocnień ziemnych na miejscu zamku.
Z wielu świątyń - katolickich, prawosławnych i protestanckich nie zachowała się żadna.
