fot. Joan Krotenberg www.tripod.com
Synagoga w Dawidgródku, widok z początku XX wieku
Most na Horyniu, widok z początku XX wieku
Ulica Piłsudskiego, widok z lat 30-tych XX wieku
Drewniana cerkiew św. Grzegorza (1724)
fot Globus Białorusi
pokażPokaż na mapie Rzeczpospolitej
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000


 Polesie
 II Rzeczpospolita
DAWIDGRÓDEK
biał. ДАВЫД ГАРАДОК, Davyd Haradok, rej. СТОЛІНСКІ ros. ДАВИД-ГОРОДОК, David Gorodok,
hebr. דוידהורודק,


Poleskie (II RP) - pow. Łuniniec, Stolin
Poleskie (I RP): Turów
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
Dawidgródek, Dubieniec, Kożangródek, Łachna, Wilczyna

PN -  WSCH
Lenin, Milewicze, Olhomel, Turów

PD -  ZACH
Białohuta, Olmany, Stolin, Struga

PD - WSCH
Bukcza, Chrapunia, Gluszkiewicze, Kopiszcze, Radziłowicze, Tonież

Jedna z najstarszych osad na Polesiu, położona na wyspie na rzece Horynia (niedaleko ujścia do Prypeci), powyżej rzeki Nieprawda przy starym szlaku z Mozyrza do Pińska. Gród założony (1100) według tradycji przez księcia włodzimierskiego Dawida Igorewicza, wnuka księcia kijowskiego Jarosława Mądrego,

Wraz z całym Polesiem znalazł się pod panowaniem Tatarów (1240). Wykopaliska archeologiczne (1937,1967) świadczą o istnieniu jeszcze przed najazdem mongolskim drewnianej cerkwii (podległej zapewne diecezji w Turowie) i innych zabudowań.

Od połowy XIV wieku należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wielki książe Witold (1400) nadał Dawidgródek, należący poprzednio do księcia Daniela Daniłowicza, poległego w bitwie nad Worsklą (1399), (wraz z Pińskiem i Włodzimierzem Wołyńskim) Zygmuntowi Kiejstutowiczowi ze Starodubu.

Miastem władają (1427-95) następnie księżna Maria z synem Wasylem, a później jego siostra Helena z mężem ks. Fiodorem Iwanowiczem. Ufundowali oni synagogę (1506) i parafowali przywilej króla Aleksandra I dla Żydow litewskich (1506).

Po śmierci Fiodora (1521), 8 października 1523 król Zygmunt I nadał część Polesia z Kłeckiem, Dawidgródkiem swojej żonie - królowej Bonie. Władała tymi ziemiami blisko 30 lat, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego. Nałożyła specjalne podatki przeznaczone na budowę dróg, m.in. z Dawidgródka do Pińska. Za rządów Bony licznie napływali koloniści żydowscy z całej Europy, rozwijając miejscowe rzemiosło i handel. Ludność żydowska posiadała , tak jak w całej Rzeczpospolitej szeroki samorząd (kahał). Wkrótce zbudowano tu dwie synagogi i szkoły. Przywileje dla Żydów zostały potwierdzone konstytucją sejmową (1588).

Po śmierci Bony Zygmunt August przyłączył jej dobra do Wielkiego Księstwa Litewskiego (w powiecie mozyrskim), a Dawidgródek pozostał aż do XX wieku miastem zdominowanym przez ludność żydowską.

Od 1586 miasto należało do Radziwiłłów. Słynęło z produkcji oliwy. Janusz Radziwiłł ufundował (1624) kościół katolicki p.w. Bożego Ciała. Do parafii należały jako filialne kościoły w Turowie i Kozangródku.

Wielkie zniszczenia przyniosły najazdy kozackie podczas powstania Chmielnickiego oraz przemarsze wojsk szwedzkich i rosyjskich podczas wojny północnej. Miasto zniszczyły wojska szwedzkie (1707). Jak w całej Rzeczpospolitej zniszczenia wojenne i wywołana nimi klęska głodu po nieurodzaju doprowadziły do zmniejszenia ludności aż o jedną trzecią.

Po zagrabieniu (1793) przez Rosję w II rozbiorze Rzeczpospolitej siedziba "ujazdu (powiatu) (1796) w guberni mińskiej, od 1875 w powiecie nieświeskim. W 1881 roku miasto liczyło 4000 mieszkańców (w tym półtora tysiąca katolików). W listopadzie 1917 zostało opanowane przez bolszewików.

W II Rzeczpospolitej miasteczko w powiecie stolińskim województwa poleskiego, około 30 kilometrów od granicy sowieckiej.

We wrześniu 1939 miasto okupowali Sowieci (miasto od stycznia 1940 było centrum rejony obwodu pińskiego), a 7 czerwca 1941 Niemcy. Do 10 sierpnia 1941 wywieźli z Dawidgródka ponad 3000 Żydów w wieku ponad 14 lat za miasto w stronę Hinawsk i Olszon i rozstrzelali. Ich rodziny (1200 kobiet i dzieci) pozbawione całego majątku zostały wygnane do getta w Stolinie. Większość z nich została później wymordowana w uroczysku Stasino.

W mieście zachowały się: kościół, drewniana cerkiew św. Grzegorza (1724), cerkiew św. Jerzego z końca XIX w., ruiny zamku.

Od 1991 w granicach niepodległej Białorusi, w rejonie (powiecie) stolińskim obwodu (województwie) brzeskiego, liczy prawie 8 tys. mieszkańców (1991)


Wydrukuj stronę