Poleskie - powiat Kobryń, Brześć Wołyńskie - powiat Kowel  mapa 1:75 000

PN -  ZACH Czerniany, Gajkówka, Poddubno, Radwanicze	PN -  WSCH Antopol, Dywin, Kamień Królewski, Kobryń, Malecz, Oranczyce
PD -  ZACH Dubieczno, Krymno, Małoryta, Mielniki, Mokrany, Zamszany (1), Zbaraż (poleski)	PD - WSCH Bieczyca, Dubieczno, Lelików, Ratno, Samary, Zamszany (2)

Położoną na ostrowie przy ujściu rzeki Kobrynki do Muchowca miejscowość, kniaĽ włodzimiersko-wołyński Włodzimierz podarował (1287) swojej żonie. Wówczas istniał tu zespół drewnianych umocnień składających się z górnego i dolnego zamku.

W końcu XV wieku został zbudowany prawosławny klasztor Zbawiciela, przebudowywany w XVII i XVIII wieku. Spustoszony przez wojny kozackie, najazdy szwedzkie i roysjkie Kobryń zaczął odzyskiwać znaczenie w połowie jaki siedziba tzw. "klucza kobryńskiego" w polowie XVIII wieku. Wówczas powstał tu drewniana cerkiw św. Mikołaja.

W końcu XVIII w. rozebrano pozostałości zamku, który utracił swoje znaczenie strategiczne.

Podczas powstania kościuszkowskiego powiat kobryński już w kwietniu 1794 roku ogłosił akt przystąpienia do insurekcji.

17 września 1794 roku rosyjski generał Aleksander Suworow na czele pułku suzdalskiego pobił pod Krupczycami w okolicy Kobrynia korpus gen. Józefa Sierakowskiego, złożony z oddziałów koronnych i miejscowych. Była to największa bitwa insurekcji kościuszkowskiej na Polesiu. Po obu stronach walczyło łącznie blisko 20 tys. ludzi. Powstańcy stracili blisko 3 tys. zabitych, głównie nie zaprawionych w boju kosynierów. Ostatecznie Suworow zniósł Sierakowskiego pod Terespolem.

Zagrabione w rozbiorze Rzeczpospolitej przez Rosję miasto caryca Katarzyna II podarowała na "wieczne władanie" (15 sierpnia 1795) "generał-feldmarszałkowi" Aleksandrowi Suworowowi (1729-1800) - jednemu z najwybitniejszcyh dowódców armii, a zarazem zbrodniarzowi wojennemu, odpowiedzialnemu za wymordowanie ok. 20 tys.mieszkańców Pragi (4.XI.1794), podczas szturmu Warszawy w powstaniu kościuszkowskim.

Suworow przeniesiony przez nowego cara Pawła I do rezerwy przyjechał do Kobrynia dopiero w marcu 1797 roku. W 1800 wyjechał do Petersburga i tam wkrótce zmarł i został pochowany.

Prawosławna cerkiew (patriarchatu moskiewskiego) rozpoczęła na początku XXI wieku starania o kanonizację tego jedynego w dziejach Rosji - oprócz Stalina - generalissimusa. W Kobryniu rozpoczeto wznoszenie cerkwi Swiatoroźdienstwienskiej, zwanej już suworowską. Obok niej ma stanąć pomnik i muzeum Suworowa. Prawosławna kanonizacja może jednak potrwać, gdyż poza rzezią Pragi (i tureckiego Izmaiła) oraz szczególnym okrucieństwem w walkach z Kozakami i Polakami, Suworow był masonem i jednym z najbardziej zdemoralizowanych dowódców armii carskiej.

15 lipca 1812 roku pod Kobryniem doszło do pierwszej bitwy armii Napoleona z cofającymi się wojskami rosyjskimi.

W połowie XIX w. na tym miejscu wytyczono drogę Warszawa - Moskwa. Rozwój miasta przyspieszyła też usytuowanie przy nowo budowanje linii kolejowej Brześć - Homel. Kobryń był wówczas siedzibą "ujezdu" (powiatu) w guberni grodzieńskiej.

Wyzwolony w 1919 roku w II Rzeczpospolitej Kobryń był siedzibą powiatu w województwie poleskim.

Od 11 do 23 września 1920 roku w trójkącie Kobryń - Bereza Kartuska - Prużana, wzdłuż drogi z Warszawy przez Brześć na Moskwę toczyły się ciężkie walki 4 Armii Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Leonarda Skierskiego z 4 i 16 armią bolszewicką. Szacuje się, że straty polskie w walkach pod Kobryniem wyniosły w 1920 roku ponad 500 poległych i rannych.

W latach 1924-25 na starym cmentarzu katolickim za kościołem (od 1945 roku terenie przycerkiewnym) powstał cmentarz żołnierzy polskich. Kwatera składała się z 42 betonowych płyt nagrobnych w kształcie krzyża greckiego oraz kamiennego obelisku z wizerunkiem krzyża Virtuti Militari i napisem: "Bohaterom - Obrońcom Kresów poległym w walce pod Berezą dnia 15-16-17 IX 1920 M(inisterstwo) R(obót) P(ublicznych) 1925". Pomnik był zwieńczony małym metalowym krzyżem.

20 września 1939 roku Kobryń zajęły sowieckie oddziały 4 Armii komdywa Wasilija J. Czujkowa, od 23 czerwca 1941 do 20 czerwca 1944 roku kupowali miasto Niemcy, następnie znów Sowieci (1941-1991).

W latach 50-tych pod osłoną nocy pomnik i nagrobki na cmantarzu polskich żołnierzy zostały przez Sowietów zepchnięte buldożerami do przykościelnego stawu. W ziemi pozostały mogiły.

W 1962 roku władze sowieckie zamknęły kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czynny nieprzerwanie od 15 sierpnia 1843 roku, burząc dwie kaplice: św. Anny i św. Jerzego (z 1925 roku jako wotum dziękczynne za "cud nad Wisłą"). Wyposażenie kościoła rozkradziono, zabierając organy do szkoły muzycznej, a część obrazów - do muzeum. W świątyni urządzono sklep meblowy, a póĽniej magazyny. Katolicy odzyskali kościół w 1989 roku i po remoncie od 1990 roku znów służy wiernym.

Wiosną 2000 roku miejscowy proboszcz ks. Krzysztof Gołębiewski zaczął wydobywać z ziemi żołnierskie nagrobki. Po żmudnych przeszukiwaniach w grząskim mule, w miejscu dawnej sadzawki odnaleziono fragmenty 29 betonowych krzyży i granitowe płyty pomnika. Z dużą starannością odtworzono cmentarz na podstawie przedwojennych planów.

Od 1991 w granicach niepodległej Białorusi siedziba rejonu (powiatu) w obwodzie (województwie) brzeskim, zamieszkiwany przez ponad 50 tys. mieszkańców.

Więcej informacji: Ewa Ziółkowska Żołnierskie mogiły w Kobryniu, w: "Mówią wieki"

Wydrukuj stronę