Dawna cerkiew unicka (dziś prawosławna) św. Mikołaja (1750)
fot. K.Szastowski, www.radzima.org
Grobowiec rodziny Aleksandra Mickiewicza przy cerkwi św. Piotra i Pawła (1911)
fot. K.Szastowski, www.radzima.org
Klasztor Zbawiciela (XVI-XVII w.), obecnie budynek administracyjny
fot. K.Szastowski, www.radzima.org
Kościół p.w. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (1843)
fot. K.Szastowski, www.radzima.org
Kościół p.w. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, główna nawa (1843)
fot. K.Szastowski, www.radzima.org
Szpital więzienia w Kobryniu, gdzie przebywał Napoleon Orda,
rys. Napoleon Orda
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000


 Polesie
 II Rzeczpospolita
 KOBRYŃ
biał. КОБРЫНЬ, Kobryn, rej. КОБРЫНСКІ КОБРЫН, ros. КОБРИН, Kobrin,


Poleskie - powiat Kobryń, Brześć
Wołyńskie - powiat Kowel
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
Czerniany, Gajkówka, Poddubno, Radwanicze

PN -  WSCH
Antopol, Dywin, Kamień Królewski, Kobryń, Malecz, Oranczyce

PD -  ZACH
Dubieczno, Krymno, Małoryta, Mielniki, Mokrany, Zamszany (1), Zbaraż (poleski)

PD - WSCH
Bieczyca, Dubieczno, Lelików, Ratno, Samary, Zamszany (2)

Położoną na ostrowie przy ujściu rzeki Kobrynki do Muchowca miejscowość, kniaĽ włodzimiersko-wołyński Włodzimierz podarował (1287) swojej żonie. Wówczas istniał tu zespół drewnianych umocnień składających się z górnego i dolnego zamku.

W końcu XV wieku został zbudowany prawosławny klasztor Zbawiciela, przebudowywany w XVII i XVIII wieku. Spustoszony przez wojny kozackie, najazdy szwedzkie i roysjkie Kobryń zaczął odzyskiwać znaczenie w połowie jaki siedziba tzw. "klucza kobryńskiego" w polowie XVIII wieku. Wówczas powstał tu drewniana cerkiw św. Mikołaja.

W końcu XVIII w. rozebrano pozostałości zamku, który utracił swoje znaczenie strategiczne.

Podczas powstania kościuszkowskiego powiat kobryński już w kwietniu 1794 roku ogłosił akt przystąpienia do insurekcji.

17 września 1794 roku rosyjski generał Aleksander Suworow na czele pułku suzdalskiego pobił pod Krupczycami w okolicy Kobrynia korpus gen. Józefa Sierakowskiego, złożony z oddziałów koronnych i miejscowych. Była to największa bitwa insurekcji kościuszkowskiej na Polesiu. Po obu stronach walczyło łącznie blisko 20 tys. ludzi. Powstańcy stracili blisko 3 tys. zabitych, głównie nie zaprawionych w boju kosynierów. Ostatecznie Suworow zniósł Sierakowskiego pod Terespolem.

Zagrabione w rozbiorze Rzeczpospolitej przez Rosję miasto caryca Katarzyna II podarowała na "wieczne władanie" (15 sierpnia 1795) "generał-feldmarszałkowi" Aleksandrowi Suworowowi (1729-1800) - jednemu z najwybitniejszcyh dowódców armii, a zarazem zbrodniarzowi wojennemu, odpowiedzialnemu za wymordowanie ok. 20 tys.mieszkańców Pragi (4.XI.1794), podczas szturmu Warszawy w powstaniu kościuszkowskim.

Suworow przeniesiony przez nowego cara Pawła I do rezerwy przyjechał do Kobrynia dopiero w marcu 1797 roku. W 1800 wyjechał do Petersburga i tam wkrótce zmarł i został pochowany.

Prawosławna cerkiew (patriarchatu moskiewskiego) rozpoczęła na początku XXI wieku starania o kanonizację tego jedynego w dziejach Rosji - oprócz Stalina - generalissimusa. W Kobryniu rozpoczeto wznoszenie cerkwi Swiatoroźdienstwienskiej, zwanej już suworowską. Obok niej ma stanąć pomnik i muzeum Suworowa. Prawosławna kanonizacja może jednak potrwać, gdyż poza rzezią Pragi (i tureckiego Izmaiła) oraz szczególnym okrucieństwem w walkach z Kozakami i Polakami, Suworow był masonem i jednym z najbardziej zdemoralizowanych dowódców armii carskiej.

15 lipca 1812 roku pod Kobryniem doszło do pierwszej bitwy armii Napoleona z cofającymi się wojskami rosyjskimi.

W połowie XIX w. na tym miejscu wytyczono drogę Warszawa - Moskwa. Rozwój miasta przyspieszyła też usytuowanie przy nowo budowanje linii kolejowej Brześć - Homel. Kobryń był wówczas siedzibą "ujezdu" (powiatu) w guberni grodzieńskiej.

Wyzwolony w 1919 roku w II Rzeczpospolitej Kobryń był siedzibą powiatu w województwie poleskim.

Od 11 do 23 września 1920 roku w trójkącie Kobryń - Bereza Kartuska - Prużana, wzdłuż drogi z Warszawy przez Brześć na Moskwę toczyły się ciężkie walki 4 Armii Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Leonarda Skierskiego z 4 i 16 armią bolszewicką. Szacuje się, że straty polskie w walkach pod Kobryniem wyniosły w 1920 roku ponad 500 poległych i rannych.

W latach 1924-25 na starym cmentarzu katolickim za kościołem (od 1945 roku terenie przycerkiewnym) powstał cmentarz żołnierzy polskich. Kwatera składała się z 42 betonowych płyt nagrobnych w kształcie krzyża greckiego oraz kamiennego obelisku z wizerunkiem krzyża Virtuti Militari i napisem: "Bohaterom - Obrońcom Kresów poległym w walce pod Berezą dnia 15-16-17 IX 1920 M(inisterstwo) R(obót) P(ublicznych) 1925". Pomnik był zwieńczony małym metalowym krzyżem.

20 września 1939 roku Kobryń zajęły sowieckie oddziały 4 Armii komdywa Wasilija J. Czujkowa, od 23 czerwca 1941 do 20 czerwca 1944 roku kupowali miasto Niemcy, następnie znów Sowieci (1941-1991).

W latach 50-tych pod osłoną nocy pomnik i nagrobki na cmantarzu polskich żołnierzy zostały przez Sowietów zepchnięte buldożerami do przykościelnego stawu. W ziemi pozostały mogiły.

W 1962 roku władze sowieckie zamknęły kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czynny nieprzerwanie od 15 sierpnia 1843 roku, burząc dwie kaplice: św. Anny i św. Jerzego (z 1925 roku jako wotum dziękczynne za "cud nad Wisłą"). Wyposażenie kościoła rozkradziono, zabierając organy do szkoły muzycznej, a część obrazów - do muzeum. W świątyni urządzono sklep meblowy, a póĽniej magazyny. Katolicy odzyskali kościół w 1989 roku i po remoncie od 1990 roku znów służy wiernym.

Wiosną 2000 roku miejscowy proboszcz ks. Krzysztof Gołębiewski zaczął wydobywać z ziemi żołnierskie nagrobki. Po żmudnych przeszukiwaniach w grząskim mule, w miejscu dawnej sadzawki odnaleziono fragmenty 29 betonowych krzyży i granitowe płyty pomnika. Z dużą starannością odtworzono cmentarz na podstawie przedwojennych planów.

Od 1991 w granicach niepodległej Białorusi siedziba rejonu (powiatu) w obwodzie (województwie) brzeskim, zamieszkiwany przez ponad 50 tys. mieszkańców.

Więcej informacji: Ewa Ziółkowska Żołnierskie mogiły w Kobryniu, w: "Mówią wieki"


Wydrukuj stronę