Putywl- obraz z opery "Kniaź Igor" (1908) A. Borodina, mal. N.K. Rerich
Współczesna panorama Putywla
fot. www.transiens.narod.ru
Monastyr w Putywlu, prawdopodobne miejsce pochowania Dymitra Samozwańca I
fot. www.transiens.narod.ru

 Siewierskie
 PUTYWL
 (PUCIWIŁ)

ros. ПУТИВЛЬ Putiwl, Putyvl

Gród przy ujściu Putywlki do rzeki Sejm. Pierwszy raz wzmiankowany w "Kronice Ipatiewskiej" w 1146 roku.

Wówczas książę ruski Izasław Mścisławicz po oblężeniu zdobył (1146) gród należący wcześniej do Świętosława Olegowicza i przekazał go książętom czernichowskim Dawidowiczom. Jednak już wkrótce (1149) Putywl powrócił we władanie Świętosława.

Zbudowany z kamienia zamek był otoczony fosą i wałem ,którego resztki zachował się do naszych czasów. Przez gród prowadził szlak z Wołynia w kierunku Wołgi i stepów połowieckich.

Rycerze z Putywla na czele z księcięm Włodzimierzem brali udział w tragicznej wyprawie książąt ruskich pod wodzą Igora Świętosławowicza na Połowców, zakończonej spustoszeniem całej ziemi siewierskiej (1185), a opisanej w anonimowym poemacie staroruskim z XII w. "Słowo o połku Igoriewie" (Słowo o pułku Igora). Odwetowa wyprawa Połowców obległa Putywl, ale go nie zdobyła.

W wyniku dalszego rozdrobnienia na mniejsze dzielnice Putywl stał się pod koniec XII stolica osobnego księstwa. Jego wojska braly udział w zakończonej klęsce bitwie książąt ruskich z Tatarami nad rzeką Kałką (1223).

W 1239 gród zniszczyła, jak większość miast Rusi Orda mongolska Batu-chana.

Ok 1356-62 roku Putywl został przyłączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego i wraz z nim po unii w Krewie (1385) znalazł się we wspólnym państwie polsko-litewskim. Jak większość ziem przyłączonych do Litwy cieszył sie sporo autonomią był rządzony przez potomków Giedymina, którzy przyjęli wiarę prawosławną. Dopiero król Kazimierz Jagiellończyk wcielił (1448) do wielkiego księstwa litewskiego Starodub, Brańsk i Putywl, po wypędzeniu Michała Zygmuntowicza, wnuka Kiejstuta.

Pod koniec XV wieku rosnące w siłę Wielkie Księstwo Moskiewskie, za panowania Iwana III Srogiego, zaczęło aneksję pogranicznych ziem. Gdy zawiodły zabiegi dyplomatyczne króla Kazimierza Jagiellończyka rozpoczęły się wojny (1493) z Iwanem III Srogim. Po dostaniu się do niewoli hetmana litewskiego, Konstantego Ostrogskiego pod Dorohobużem (1499), większa część grodów czernichowsko-siewierskich, a wśród nich Putywl (Puciwił) została opanowane (1500) przez Moskwę.

Wielki książę moskiewski Wasyl III zlikwidował wkrótce autonomię tych ziem (1523), mianował wojewodę i przyłączył do swojego księstwa.

Po stu latach, jesienią 1604 Putywl opanowały przez zaciągniete w Polsce oddziały wyprawy Dymitra Samozwańca I, który 21 grudnia 1604 roku rozbił armię kniazia Wasyla Szujskiego wysłaną przez cara Borysa Godunowa. Osłabiony przez odejście większości oddziałów polskich, pomimo posiłków kozackich Samozwaniec został rozbity przez odbudowaną armię carską pod Dobryniczami 21 stycznia 1605 roku.

"Łże-Dymitr" schronił się wówczas w Putywlu - bez wojska i pieniędzy. Zygmunt III nadal nie chciał udzielić oficjalnego poparcia. Niespodziewanie w kwietniu 1605 r. zmarł car Borys Godunow. Jego syn Fiodor, odwołał kniaziów Szujskich dowodzących wojskami moskiewskimi, a na ich miejsce wysłał Basmanowa i Katyriew-Rostowskiego. Basmanow szybko został wciągnięty w spisek przez pozostałych na miejscu braci Golicynów. Wojsko carskie poddało się Dymitrowi pod Kromami 7 maja 1605 roku, który wkrótce koronował się w Moskwie na cara.

Wkrótce okolice Putywla były terenem antycarskiego powstania chłopskiego Iwana Bołotnikowa (1606-07).

Podczas wyprawy na Moskwę, podczas "Wielkiej Smuty" Polacy opanowali Putywl (1613), jednak zgodnie z warunkami rozejmu w Dywilinie (1619) miasto powróciło do Moskwy, pozostając blisko granicy Rzeczpospolitej.

Podczas wojny (1632-34) dwukrotnie oblegał Putywl książe Jeremi Wiśniowiecki, ale wobec powszechnej dezercji Kozaków rejestrowych nie odniósł sukcesu. Przeprowadził bezlitosną pacyfikację okolic miasta "ni ognia, ni żelaza wrogowi nie żałując", paląc miasta i wsie, zyskując miano "podpalacza", i wielką sławę w kraju.

W 1653 roku przez dwa miesiące w mieście przebywało poselstwo cara Aleksego z bojarem W. Buturlinem, udające się do Perejesławia, gdzie rada kozacka uchwaliła przyłączenie Ukrainy do Rosji.

Od 1991 roku miasto rejonowe obwodu sumskiego Ukrainy, liczy blisko 20 tys. mieszkańców.


Wydrukuj stronę