www.smolensk.ru
www.smolensk.ru
www.smolensk.ru
www.smolensk.ru
Pokaż na mapie
 Smoleńskie
 I Rzeczpospolita
 DOROHOBUŻ

Jeden z najstarszych grodów Smoleńszczyzny, położony nad Dnieprem, 118 kilometrów na wschód od Smoleńska. Pierwszy raz został wspomniany w przywileju księcia smoleńskiego Rościsława Mscisławowicza w 1150 roku. W okresie rozbicia dzielnicowego Rusi tworzył z Wiaźmą jedno księstwo wiaziemsko-dorohobuskie.

W 1300 bezprawnie zajmujacy gród kniaż Aleksander Hlebowicz został zeń usunięty przez księcia wiaziemskiego Andrzeja.

W drugiej połowie XIV wieku Dorohobuż został przyłączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego i wraz nim po unii w Krewie znalazł się we wspólnym państwie polsko-litewskim.

W 1427 przywilej wielkiego księcia Witolda zezwalał mieszkańcom Dorohobuża pobierać opłaty od kupców wędrujących przez miasto. Miastem władał wówczas kniaź Andrzej Dymitrowicz z rodu książąt twerskich. Po 1440 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał gród i okolice litewskich bojarom - Gasztołdom. Głównym budynkiem drewnianego zamku była murowana cerkiew św. Borysa i Gleba, później zniszczony i zastąpiony drewnianą świątynią.

W czerwcu 1500 roku Dorohobuż został zajęty przez wojska moskiewskie Iwana III. 14 lipca 1500 roku nad rzeką Wiedroszą (obecnie jest tu wieś Aleksino), 18 kilometrów na południowy wschód od Dorohobuża oddziały litewskie poniosły klęskę w walce z armią moskiewską , a książę Konstanty Ostrogski (1460-1530), hetman wielki litewski dostał się do niewoli. Po latach uciekł (1507) i odniósł później wielkie zwycięstwo pod Orszą (1514).

Podczas próby odzyskania grodu przez Litwinów w 1508 roku Dorohobuż został spalony. Odbudowana za księcia moskiewskiego Wasyla III, z udziałem włoskich mistrzów (Bartłomieja Mastrobona) drewniana twierdza dorohobuska zachowała się jeszcze w końcu XVII wieku. Posiadała 14 baszt, a jej bok liczył blisko 400 metrów długości.

Z czasem w Dorohobużu carscy wysłannicy witali cudzoziemskich posłów, jadących do Moskwy.

W 1614 roku carski wojewoda dorohobuski pisał do Moskwy, że po oblężeniu grodu przez Polaków pozostało w nim tylko 10 ludzi, a całą okolicą władali Kozacy.

Wiosna 1617 roku syn króla Zygmunta III, obrany carem moskiewskim królewicz Władysław dotarł tu z armią spod Smoleńska. Armia królewicza Władysława połączyła się z oblegającą Dorohobuż armią litewską Jana Karola Chodkiewicza. Wojska polskie, razem z lisowczykami i Kozakami moskiewskimi, liczyły niecałe 8 tys. ludzi. W zajęciu Dorohobuża i pobliskiej fortecy Dołgomoskiego Ostrogu dopomogli Kozacy pod wodzą Jelizara Kłokowa i Dymitra Koniuchowa, którzy zmienili front przechodząc na stronę Rzeczypospolitej. 11 października 1617 roku Dorohobuż ( a później Wiaźma) poddał się, uznając Władysława Wazę za cara.

Herb Dorohobuża nadany przez Zygmunta III Wazę

Po zdobyciu Możajska i podejściu pod mury Moskwy podpisano korzystny dla Rzeczpospolitej traktat w Dywilinie (1618), który przywrócił Dorohobuż Rzeczpospolitej. 28 maja 1625 król Zygmunt III Waza nadała Dorohobużowi prawa miejskie.

Pomimo prób odzyskania Smoleńszczyny przez Moskwę w kolejnej wojnie (1632-34) Dorohobuż, zgodnie z postanowieniami pokoju w Polanowie (1634) pozostał w Rzeczypospolitej.

Rosja ostatecznie podbiła Dorohobuż (1654) w wojnie wywołanej przyłączeniem Ukrainy do Rosji. Rzeczpospolita uznała ten zabór w pokoju Grzymułtowskiego (1686).

Obecnie miasto rejonowe w obwodzie smoleńskim w Rosji.




Był mąż za czasów Zygmunta pierwszego,
Ten nigdy nie znał, co bojaźń lub trwoga,
Niezmiernej siły, choć wzrostu małego,
A imię nosił Konstanty z Ostroga.

Jeszcze był młodym kiedy z kopijniki
Ponad Wiedroszą Moskwie stawił pole,
Uniósł go rumak w nieprzyjaciół szyki,
I mężny rycerz dostał się w niewolę.

Car go srogimi obciążył okowy
I do czarnego wtrącił go więzienia,
Nigdy tam ludzkiej głos nie doszedł mowy,
Ni lube światło dziennego promienia.


Julian Ursyn Niemcewicz
Konstanty, książę Ostrogski
w: "Śpiewy historyczne"



Wydrukuj stronę