Stanisławowskie Dolina, Kałusz, Nadwórna, Rohatyń, Stanisławów, Stryj, Żydaczów  mapa 1:75 000

PN - ZACH Chodorów, Stryj, Żurawno, Żydaczów	PN - WSCH Bursztyn, Halicz, Kałusz, Rohatyń, Wojniłów
PD - ZACH Dolina, Mizuń, Rożniatów	PD - WSCH Bohorodczany, Delatyń, Nadwórna

Miejscowośc nad potokami Turzanka i Siwką, dopływami Świcy, u podnóża Gorganów przy drodze z Kałusza do Stryja.

Według legendy Władysław Jagiełło, miał zapisał Dolinę z tą częscią Rusi Czerwonej swemu buntującemu sie bratu księciu Świdrygielle, ten jednak nie przyjął propozycji i Doliną władał odtąd książe wołyński Fedor Lubartowicz.

Istniejący wcześniej kościół p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny odnowiono (1469) z fundacji króla Kazimierza Jagiellończyka. Zastapiono go murowanym w 1838 roku. Unicka cerkiew także pod wezwaniem Narodzenia Bogurodzicy miała cerkwie filialne w Rachynii i Turzy.

Dolina należała do polskich królów i leżąła w powiecie żydaczowskim województwa ruskiego. W 1525 król Zygmunt I nadał Dolinie lokację na prawie magdeburskim i przywilej organizowania jarmarki i warzenia soli - analogiczny jak Kołomyi. Istniejący tu zamek na skutek zaniedbań w utrzymaniu murów podupadł w połowie XVII wieku. W 1594 roku miasto spustoszył najaza Tatarów.

Dolinę w I rozbiorze Polski (1772) zagarnęła Austria. Ostatnim starostą w I Rzeczypospolitej był Wacław Rzewuski, wojewoda krakowski, hetman polny koronny.

Rozwój miasta przyspieszyło w drugiej połowie XIX wieku wybudowanie linii kolejowej "arcyksięcia Albrechta" ze Stryja przez Dolinę do Stanisławowa.

19 grudnia 1886 roku olbrzymi pożar zniszczył 320 budynków Doliny, pozbawiając 2 tys. mieszkańców miast adachu nad głową.

W 1880 roku miasto liczyło 6,6 tys. mieezkańców, w równej części Polaków, Ukraińców i Żydów. Natomiast w całym powiecie blisko 80% ludności stanowili Ukraińcy, a po 10% - Polacy i Żydzi.

W 1919 miasto opanowały oddziały Ukraińskiej Republiki Ludowej, do Polski powróciło w połowie 1919 roku po wyparciu ukraińskich Strzelców Siczowych przez żołnierzy Wojska Polskiego.

W II Rzeczypospolitej Dolina była siedzibą powiatu województwa stanisławowskiego, liczyła 8,7 tys. mieszkańców, w zdecydowanej większości Polaków i Żydów.

Okupowana przez Związek Sowiecki (1939-41, 1944-91) i Niemcy (1941-44) od 1991 roku Dolina znajduje się w granicach niepodległej Ukrainy, jako miasto rejonwowe (powiatowe) w obwodzie iwano-frankowskim, liczy 22 tys. mieszkańców. Weług danych spisu ukraińskiego w rejonie zamieszkałym przez 87 tys. osób żyje niespełna 400 Polaków.

Wydrukuj stronę