Rynek w Kołomyi widok z początku XX wieku
Rynek w Kołomyi widok z początku XX wieku
Rynek w Kołomyi widok z początku XX wieku
Ratusz w Kołomyi, widok z początku XX wieku
Ratusz w Kołomyi, widok z początku XXI wieku
fot. Joanna Konieczna-Weber
Ulica Jagiellońska w Kołomyi, widok z początku XX wieku
Dworzec kolejowy, widok z początku XX wieku
Kościół parafialny w Kołomyi
fot. Archidiecezja Lwowska
Wnętrze kościóła w Kołomyi
fot. Archidiecezja Lwowska
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000


 Pokucie
 II Rzeczpospolita
 Stanisławowskie
 KOŁOMYJA
ukr. КОЛОМИЯ Kolomyia, rum. Kolomea, niem. Mariahilf


Stanisławowskie, Tarnopolskie
powiat Brzeżany, Buczacz, Czortków, Podhajce, Kołomyja, Tłumacz, Trembowla, Zaleszczyki
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
Brzeżany, Monasterzyska, Podhajce

PN -  WSCH
Buczacz, Czortków, Mikulińce, Trembowla, Wiśniowczyk

PD -  ZACH
Kołomyja, Obertyn, Tłumacz, Tyśmienica

PD - WSCH
Czortków, Jazłowiec, Horodenka, Jagielnica, Tłuste, Zaleszczyki

Stolica Pokucia, położona na lewym brzegu Prutu, przy drodze ze Lwowa do Czerniowiec, 63 km od Zaleszczyk.

Pierwszy raz Kołomyja była wspomniana podczas najazdu mongolskiego w 1241 roku.

Po przyłączeniu Rusi Czerwonej przez króla Kazimierza Wielkiego (1340) leżała w ziemi halickiej województwa ruskiego.

Parafia katolicka istniała przed 1353 rokiem. Król Władysław Jagiełło ufundował (1412) kościół i klasztor dominikanów (uległ zniszczeniu po kasacie zakonu przez Austriaków w 1788 roku).

W 1411 Jagiełło oddał miejscowy zamek wraz z Pokuciem jako zastaw hospodarowi Wołoszczyzny Aleksandrowi.

W tym okresie Jagiełło odnowił lokację miasta na prawie magdeburskim (1424).

Kołomyja powróciła do Korony po 25 latach (1436).

Kolejny przywilej dla Kołomyi wydał w stolicy Węgier - Budzie król Władysław Warneńczyk (1443).

Król Kazimierz Jagiellończyk wyznaczył (1448) Marii, wdowie po Eliaszu, wojewodzie mołdawskim zamek w Kołomyi jako siedzibę po śmierci męża. Nadał też miastu prawo składu (1456). Przez długie lata źródłem pomyślności Kołomyi był handel solą.

Po zajęciu przez sułtana tureckiego Bajazeta II portów czarnomorskich - Kilii i Białogrodu, zagrożony nawałą turecką władca Wołoszczyzny, z która graniczyła Polska zwrócił się do polskiego króla o pomoc.

15 września 1485 roku hospodar wołoski Stefan Wielki z możnowładcami Wołoszczyzny złożył w Kołomyi hołd lenny królowi Polski Kazimierzowi Jagiellończykowi. W uroczystościach wzięło udział ponad 20 tys. żołnierzy polskich (wg "Kroniki" Stryjkowskiego)

Krol Kazimierz, dla wsparcia nowego lennika wyznaczył 3 tysiące jazdy pod dowództwem Jana Karnkowskiego. Wraz z siłami wołoskimi Polacy prowadzili wojnę podjazdowę przeciw Turkom, na tyle skuteczną, że po paru latach Turcy wycofali sie z Wołoszczyzny.

Jednak kolejny hospodar wołoski Piotr zaatakował Polskę w końcu 1530 roku. Zajął Kołomyję, Śniatyń, Tyśmienicę i siał zniszczenie aż po Halicz.

Latem 1531 roku wyruszyła wyprawa polskiego rycerstwa dowodzona przez hetmana Jan Tarnowskiego. Odzyskano większość Pokucia. Po oblężeniu Polacy zdobyli zamek w Gwoźdźcu. 19 sierpnia Tarnowski rozbił główne siły wołoskie przybyłe z odsieczą pod Gwoździec.

Wspaniałe zwycięstwo Tarnowskiego pod Obertynem (1531) nad kilkakrotnie silniejszym najeźdźcą zażegnało groźbę kolejnych napadów wołoskich.

Wkrótce miastu zaczął zagrażać potężniejszy agresor. W 1589 roku Turcy zaatakowali Kołomyję, a po jej zdobyciu wymordowali mieszczan, biorących udział w obronie zamku.

Po klęsce armii Rzeczpospolitej pod Cecorą (1620) Kołomyja została spalona przez Turków (1621), a ludność uprowadzona w jasyr.

Po tych zniszczeniach starosta Kamieniecki przeniósł miasto w inne miejsce, lokując je dalej od Prutu, którego wylewy niszczyły miasto (ok.1624).

Po zagarnięciu Kołomyi w I rozbiorze Polski (1772) Austriacy usunęli ostatniego starostę Rafała Chołoniewskiego. Miasto wykupił wówczas od rządu austriackiego Ewaryst Andrzej Kuropatnicki, kasztelan buski i bełski.

W 1775 roku konsekrowano murowany kościół p.w. Najświętszej Maryi Panny.

Zbudowano także cerkiew św. Michała i drewnianą cerkiew Zwiastowania Bogurodzicy (1587) oraz zbór ewangelicki (1874).

W drugiej połowie XIX wieku poprowadzono linię kolejową ze Lwowa (200 km) przez Kołomyję do Zabłotowa i Czerniowiec.

Od Kołomyi wziął nazwę najpopularniejszy na Pokuciu taniec. Miasto, obok Kut, Pistynia i Kossowa było najważniejszym ośrodkiem garncarstwa na Pokuciu.

W 1882 roku w liczącym 24 tys. ludzi mieście żyły 4 tysiące Polaków, zrzeszonych w wielu organizacjach, m.in. Towarzystwie Muzycznym im. Stanisława Moniuszki.

Na terenie tej parafii w pobliskim Hołoskowie urodził się Franciszek Karpiński (1741-1825), autor m.in. pieśni "Bóg się rodzi", "Kiedy ranne wstają zorze", "Wszystkie nasze dzienne sprawy". We wrześniu 1880 podczas wystawy etnograficznej odsłonięto jego pomnik dłuta Gadomskiego.

W końcu XIX wieku został zbudowany nowy kosciół jezuicki. W nowo założonym parku stanął pomnik Adama Mickiewicza. W 1901 roku Kołomyja liczyła 34 tys. mieszkańców.

W II Rzeczpospolitej w Kołomyja, licząca 41 tys. mieszkańców była siedzibą Huculskiego Pułku Strzelców Wojska Polskiego.

Od 1991 miasto należy do Ukrainy, jako siedziba rejonu obwodu iwanofrankowskiego (stanisławowskiego), liczy 68 tys. mieszkańców (1993).

Kościół p.w. św. Ignacego Loyoli był zamknięty w latach 1946-1991. Został zamieniony przez Sowietów na magazyn, a później sklep meblowy.

W kościele trwa gruntowny remont, finansowany przez "Wspólnotę Polską". Obecnie parafię tworzy ok. 500 osób. Dwie msze św. niedzielne odprawiane są po polsku i jedna po ukraińsku.

W listopadzie 1995 roku musieli wyjechać z Kołomyi (i Ukrainy) księża Piotr Buk i Józef Trela, którym zarzucono "szpiegostwo". Od sierpnia 1996 roku proboszczem w Kołomyi jest ks. Alfons Górowski, poprzednio od lipca 1992 roku pracujący w Tarnopolu, gdzie starał się o odzyskanie kościołów dominikanów i jezuitów, (mieszczącym teraz zakład krawiecki) i próbował organizować polską szkołę.


Wydrukuj stronę