Zamek w Olesku,
rys. Napoleona Ordy z XIX w.
fot. Buzar
fot. Marcin Wolter

Nieopodal zamku znajduje się kościół i klasztor kapucynów (1739) fundacji Rzewuskich. Po II wojnie światowej, kiedy wygnano zakonników, klasztor przez kilkanaście lat podlegał dewastacji. W latach siedemdziesiątych w kościele urządzono salę konferencyjną, zaś w klasztorze mieszczą się magazyny dzieł sztuki z kościołów i zbiorów prywatnych z terenu całej obecnej Ukrainy.
fot. Buzar

Przy głównej drodze, na dawnym rynku, znajduje się dawny kościół parafialny pw. Trójcy Świętej. We wnętrzu zachowała się płyta nagrobna Jana Daniłowicza. Ostatni remont świątyni miał miejsce w okresie międzywojennym. Po wojnie znajdował się tutaj skład, zaś w latach osiemdziesiątych Lwowska Galeria Sztuki rozpoczęła remont kościoła z przeznaczeniem go na salę wystawową. Dzięki staraniom rzymskokatolickiego komitetu parafialnego biskup Marek Trofimiak ponownie poświęcił (1992) kościół, ale ostatecznie (1993) świątynię przekazano Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej.



 Podole
 II Rzeczpospolita
 Tarnopolskie

OLESKO


Tarnopolskie - Brody, Radziechów, Tarnopol, Zbaraż, Zborów, Złoczów, Wołyńskie - Dubno, Horochów, Krzemieniec
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
Beresteczko, Boremel, Brody, Łopatyń, Radziwiłłów

PN -  WSCH
Dubno, Krzemieniec, Poczajów

PD -  ZACH
Olesko, Podhorce, Podkamień, Pomorzany, Zborów, Złoczów

PD - WSCH
Horodyszcze, Tarnopol, Załoźce, Zbaraż

Miejscowość ok. 70 km na wschód od Lwowa. Zlokalizowany na wzgórzu zamek został zbudowany w XIV w. przez książąt halicko-wołyńskich i był wielokrotnie niszczony przez Tatarów. Należący do brata Jagiełły - księcia Świdrygiełły zamek został zdobyty (14320 przez Władysława Jagiełłę, który nadał go Janowi z Sienna.

Kolejnymi właścicielami Oleska byli Herburtowie, Kamienieccy i Daniłowicze. Pod koniec XVI wieku wojewoda ruski i kasztelan lwowski Jan Daniłowicz przebudował zamek w renesansową rezydencję. 17 sierpnia 1629 roku Zofia Teofila z Daniłowiczów Sobieska urodziła prawnuka Jana Daniłowicza - syna Jana, przyszłego króla Rzeczypospolitej.

W wyniku podziału ogromnych majątków Daniłowicza zamek w Olesku przypadł Koniecpolskim. Przez kilkadziesiąt lat był opuszczony i zaniedbany. Sobiescy jako nową rezydencję obrali Żółkiew.

Dopiero krótko przed "wiktorią wiedeńską" (1683) Jan III wraz z Marysieńką odkupili Olesko od Stanisława Koniecpolskiego - kasztelana bracławskiego za ponad 400 tysięcy złotych polskich.

"Bitwa pod Wiedniem"
obraz Martino Altomontego (1692)
Lwowska Galeria Obrazów - Olesko
fot. Janusz Trybus Biuro Podróży "Top"

Francois Paulin Dalairac, dworzanin Marii Kazimiery i Jana III Sobieskiego, tak opisywał Olesko: "Zdumiewa widok wyniosłego wzgórza, które niczym nie łączy się z otoczeniem i sprawia wrażenie albo oderwanej skądś masy ziemi, albo dzieła rąk ludzkich. Właśnie na jego szczycie zbudowany został zamek, jak gdyby gołębnik. Wszyscy też mniemają, że to wzniesienie jest jednym ze starożytnych grobowców wojennych, które armie rzymskie wznosiły swej starszyźnie na głównych drogach, albo w godnych uwagi miejscach".

Po śmierci Jana III synowie zgodzili się na pozostawienie Oleska w rękach królowej Marii Kazimiery, która również bardzo to miejsce kochała. Po śmierci matki Jakub Sobieski sprzedał Olesko Rzewuskim. Najcenniejsze elementy wyposażenia Wacław Rzewuski przeniósł do Podhorców.

W 1882 roku zamek jako pamiątka narodowa został kupiony przez Komitet Opieki nad Zamkiem w Olesku, zawiązany dla uczczenia 200-setnej rocznicy wiktorii wiedeńskiej. Prace renowacyjne po silnych uszkodzeniach w trakcie I wojny światowej przeprowadzono w okresie międzywojennym.

W czasie II wojny światowej zamek został wykorzystany przez Niemców na magazyn wojskowy. Po zakończeniu wojny , kiedy znalazł się w granicach Związku Sowieckiego zamek dalej popadał w ruinę. Odbudowany został w latach sześćdziesiątych, stanowi obecnie filię Lwowskiej Galerii Sztuki. Na zamku zgromadzono setki rzadkich dzieł malarstwa i rzeźby, wśród których znajdują się ikony, portrety, sceny mitologiczne i rodzajowe, martwa natura, duże obrazy batalistyczne (np. "Bitwa pod Wiedniem" pędzla Martino Altomontego z 1692 roku), meble, gobeliny, rzeźba szkoły lwowskiej. To jeden jeden z największych zbiorów sztuki polskiej poza obecnymi granicami Polski.

Na cmentarzu w Olesku znajdowały się groby członków Rządu Narodowego z powstania styczniowego (1863-64).

Więcej informacji:

Opis architektury
Biuro Podróży Amigo
Przewodnik turystyczny po województwie tarnopolskim


Wydrukuj stronę