::Podkamień :: Rzecz-pospolita.com :: RZECZPOSPOLITA WIRTUALNA ::Podkamień
Cudowny obraz Matki Bożej Podkamieńskiej
Klasztor podkamieński - widok z XIX w.
rys. z "Tygodnika Ilustrowanego", 1861
"Diabelski kamień", od którego miejscowośc wzięła swą nazwę
fot. Historia Podkamienia


 Podole
 II Rzeczpospolita
 Tarnopolskie

 PODKAMIEŃ


Tarnopolskie - Brody, Radziechów, Tarnopol, Zbaraż, Zborów, Złoczów, Wołyńskie - Dubno, Horochów, Krzemieniec
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
Beresteczko, Boremel, Brody, Łopatyń, Radziwiłłów

PN -  WSCH
Dubno, Krzemieniec, Poczajów

PD -  ZACH
Olesko, Podhorce, Podkamień, Pomorzany, Zborów, Złoczów

PD - WSCH
Horodyszcze, Tarnopol, Załoźce, Zbaraż

Miejscowośc na Podolu, na grzbiecie wzgórz Woroniaków, 23 kilometry od Brodów.

Podkamień swą nazwę wywodzi od olbrzymiej skały, wznoszącej się u stóp klasztoru, zwanej "Diabelskim kamieniem". Ze skalistego wzgórzu roztacza się stąd piękny widok na okolice, przy dobrej pogodzie widać nawet Ławrę Poczajowską.

Pierwszy klasztor zbudowali dominikanie (1245). Ich przeor Urban z 12 braćmi wznieśli na najwyższym wzniesieniu krzyż, zbudowali kapliczkę i nazwali to miejsce "Świętą Górą Różańcową". Zakonnicy zginęli męczeńską śmiercią podczas napadu Tatarów.

Dominikanie powrócili tu (1464) za namową właściciela Podkamienia - Piotra Cebrowskiego. Nowy klasztor poświęcił 15 sierpnia 1464 roku wybitny humanista, arcybiskup lwowski Grzegorz z Sanoka. Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i klasztor zostały zniszczone (1519) przez hordę Tatarów. Budowę nowego kościoła rozpoczęto w 1612 roku.

Klasztor podkamieniecki gościł (1671) króla Michała Wiśniowieckiego. W lewej nawie kościoła modlił się często król Jan III Sobieski. Rozbudowę kościoła i klasztoru zakończono dzięki fundacji Sobieskich (1695).

W kaplicy obok kościoła znajdował się cudowny obraz Matki Bożej, namalowany na desce inkrustowanej cyprysem. Pośrodku kaplicy stała kolumna wotywna wzniesiona przez wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego (1719) na pamiątkę zwycięstwa konfederacji tarnobrzeskiej. Na kolumnie znalazła się miedziana statua, grubo złocona, praca złotnika gdańskiego - Krystiana Szobera. Cały zespół klasztorny otaczał wysoki (4-6 m) mur w kształcie gwiazdy. Klasztor wzmocniono okrągłymi basztami według planów pułkownika artylerii Krzysztofa Dahlkego z połowy XVIII w.

Na dziedzińcu klasztornym przez 18 lat kopano studnię - do wody dotarto na głębokości 94 metrów. Wśród szereg kaplic obok kościoła znajdowala się barokowa zamieniona później na cerkiew "Stopek Maryi".

Polichromia sklepienia kościoła przedstawiała główne wezwania z litanii loretańskiej. Pośrodku Maria - Królowa Korony Polskiej, opierająca swoje stopy na zarysowanej konturami Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Pierwszej koronacji łaskami słynącego obrazu dokonano na prośbę króla Augusta II, senatu, sejmu, prymasa i biskupów polskich skierowaną do Stolicy Apostolskiej. Złote korony przywiózł z Rzymu wojewoda wołyński Michał Potocki. Najwspanialszej w Rzeczypospolitej koronacji obrazu Matki Bożej dokonał 15 sierpnia 1727 roku biskup Stefan Rupniewski w asyście trzech biskupów obrządku łacińskiego i grecko-katolickiego. Uroczystości przebiegały pośród rzesz wiernych w asyście chorągwi husarskich z hetmanem wielkim koronnym na czele, przy akompaniamencie salw 56 dział.

Klasztor podkamieński pełnił też funkcje edukacyjne - w XVIII w działała tu szkoła dla ubogich dzieci okolicznje szlachty, istniała też szkoła malarstwa, rytownictwa i rzeźby.

W 1870 roku złote korony został świętokradczo zrabowane. Podczas I wojny światowej większość budynków została zniszczona (1915) przez ogień artylerii rosyjskiej. Wraz z klasztorem spalono bezcenną biblioteką (archiwum i biblioteka liczyły około 5 tys. woluminów, w tym liczne rękopisy) oraz obrazy (m.in. Czechowicza "Madonna" i "Sw. Katarzyna").

W II Rzeczypospolitej nastąpiła uroczysta rekoronacja obrazu (1927). Dokonał jej metropolita lwowski ks. abp Bolesław Twardowski. Podkamień liczył przed wojna 4 tys. mieszkańców. Odbudowę sanktuarium przerwał wybuch II wojny światowej i agresja wojsk sowieckich 17 września 1939 roku.

Okupający Podkamień kolejni okupanci (1941) - Niemcy - osadzili tu garnizon, który 11 marca 1944 roku uciekł przed zbliżającą się ofensywą sowiecką. W klasztorze pozostało kilkuset Polaków. 12 marca duży oddział nacjonalistów ukraińskich wzmocniony służącą Niemcom ukraińską policją pomocniczą "Ukrainische Hilfpolizei" wtargnął do klasztoru masakrując wszystkich obecnych z dziećmi, starcami i kobietami. Liczbę ofiar szacowano na 100-250 zabitych. Poza klasztorem zamordowano 600 Polaków, a w okolicy blisko 2 tysiące osób, także kobiet i dzieci.

Cudami słynący obraz Matki Bożej został ocalony. Wiosną 1944 r. przewieziono do do pobliskiego Krzemieńca skąd przez Lwów i Kraków dotarł do Wrocławia, gdzie odbiera cześć w nawie dominikańskiego kościoła św. Wojciecha. Tu nastąpiła kolejna, druga rekoronacja obrazu (15 sierponia 1959) z udziałem prymasa Polski, Stefana kardynała Wyszyńskiego. We Wroclawiu cudowny wizerunek znajduje się obecnie.

Więcej informacji:

Historia Podkamienia

Leszek Wątróbski, Miasto Podkamiennej Madonny w "Głos znad Niemna"

www.wilfart.republika.pl - szczegółowy opis, galeria zdjęć


Wydrukuj stronę