fot. Marcin Wolter
fot. Marcin Wolter
fot. Marcin Wolter |
fot. Marcin Wolter |
|
Stanisławowskie, Tarnopolskie powiat Brzeżany, Buczacz, Czortków, Podhajce, Kołomyja, Tłumacz, Trembowla, Zaleszczyki mapa 1:75 000 |
Miasto na Rusi Czerwonej, dawny gród ruski, przyłączony do Polski w 1366 przez Kazimierza Wielkiego. Bohaterska obrona twierdzy przed Turkami w 1675 z udziałem Zofii (zwanej niekiedy Anną lub Dorotą) Chrzanowskiej przeszła do legendy.
Zamek został zbudowany na skalnym cyplu, będącym południowym zakończeniem rozległego płaskowyżu. Góruje nad miastem leżącym po wschodniej stronie, w dolinie rzeki Gniezny. Od zachodu dostęp na wzgórze utrudnia głęboki jar z potokiem Peczynija. Zamek kazał wybudować król Kazimierz Wielki. Była to budowla na planie nieregularnego wieloboku, bez wieży, z zabudowaniami drewnianymi wewnątrz. Średniowieczne założenie obronne zmodernizował w XVII wieku Aleksander Bałaban, starosta trembowelski. Na skraju cypla stanęła wówczas potężna basteja z murami dochodzącymi do 5 m grubości. Tutaj rozmieszczono dwa poziomy stanowisk dla broni palnej. Od strony północnej, skąd najłatwiej było dostać się do warowni, stworzono mocną linię obronną, wykorzystując ówczesną wiedzę inżynieryjną. Na flankach stanęły dwie mniejsze basteje, a mur kurtynowy pomiędzy nimi został załamany w środkowej części i skierowany ostrzem na zewnątrz. Zamek dzielił losy ziem wschodnich, nękanych w XVII stuleciu przez Kozaków, Tatarów, Turków. Był zdobywany i niszczony. Odbudowany, spełnił ważną rolę jako twierdza graniczna po zajęciu Podola przez Turcję. Jan Chryzostom Pasek, szlachcic i żołnierz hetmana Stefana Czarnieckiego, w swoich pamiętnikach pisał: "...stojąc obozem pod Trembowlą lecie i zimie, nie żołnierzami, ale gospodarzami byli; bo tak ekonomikę traktowali siejąc, orząc i wszystkiego dostatek mając, właśnie jako w domu. Żonek im tylko nie dostawało".
Mapa topograficzna okolic 1:100 000