Tarnopolskie - Brody, Radziechów, Tarnopol, Zbaraż, Zborów, Złoczów, Wołyńskie - Dubno, Horochów, Krzemieniec  mapa 1:75 000

PN -  ZACH Beresteczko, Boremel, Brody, Łopatyń, Radziwiłłów	PN -  WSCH Dubno, Krzemieniec, Poczajów
PD -  ZACH Olesko, Podhorce, Podkamień, Pomorzany, Zborów, Złoczów	PD - WSCH Horodyszcze, Tarnopol, Załoźce, Zbaraż

Miasto założyli w XVI wieku Zborowscy, przybyli tu z Małopolski, którzy nadali osadzie, położonej na czarnomorskim szlaku handlowym, swoją nazwę rodową. Na początku XVII wieku Zborów przeszedł w posiadanie Jakuba Sobieskiego, ojca króla Jana III.

Latem 1649 wojska Rzeczpospolitej pod dowództwem króla Jana Kazimierza idące na odsiecz Zbaraża (obleganego przez armię kozacko-turecką) podczas przeprawy przez Strypę pod Zborowem zostały otoczone przez 100 tys. Tatarów i Kozaków. Dzięki zabiegom dyplomatycznym kanclerza Jerzego Ossolińskiego i naciskom Tatarów na Chmielnickiego 17 sierpnia 1649 roku doszlo do zawarcia ugodę z Kozakami, zwaną 'zborowską'.

Umowa podnosiła ilość rejestrowych Kozaków z 7 do do 40 tysięcy. Król zatwierdzał Chmielnickiego w godności hetmana wojsk zaporskich. W województwach: podolskim, bracławskim i kijowskim urzędy mogli pełnić tylko Rusini.

Biskupom prawosławnym (metropolicie kijowskiemu) przyznano miejsce w Senacie Rzeczypospolitej. Duchowieństwo unickie nie miało możliwości powrotu na ziemie ukrainne.

Ugoda pozwalała Tatarom na rabowanie Podola i Bracławszczyzny w drodze powrotnej na Krym. Chan otrzymał też 40 tys. talarów okupu oraz obietnicę 200 tys. rocznej daniny. Kozacy i Tatarzy odstępowali od oblężenia Zbaraża.

Ugoda zborowska nigdy nie weszła w życie - sejm Rzeczypospolitej w listopadzie 1649 r. ratyfikował ugodę, ale biskupi polscy nie dopuścili do senatu metropolity kijowskiego, Chmielnicki zaś związał się z sułtanem tureckim.

W Zborowie znajduje się zabytkowy kościół parafialny (1766). Pochodzący z niego obraz Matki Boskiej z Jezusem na ręku towarzyszył królowi Janowi III w wielu wyprawach wojennych.

W II Rzeczypospolitej Zborów, liczący ok. 6 tys. mieszkańców, był siedzibą powiatu województwa tarnopolskiego.

Jesienią 1942 roku Niemcy dokonali tu masakry ponad 2 tysięcy osób ludności żydowskiej, zgromadzonych tu z całego powiatu. Przetrzymywano ich w prowizorycznym obozie pod miastem od strony Młynowiec, a następnie rozstrzelano, grzebiąc zwłoki w kilku masowych grobach. Akcją kierowała specjalne "komando" niemieckiej żandarmerii, w asyście licznych oddziałów pomocniczej policji ukraińskiej.

Wydrukuj stronę