|
widok z początków XX wieku |
widok z początku XX wieku |
|
|
przy rynku, fot. Globus Białorusi |
fot. Portal miasta Mołodeczno (biał.) |
Wileńszczyzna
II Rzeczpospolita
MOŁODECZNO
biał. МАЛАДЭЧНА
Maladeczna, Maladzyechna,
МАЛАДЗЕЧНА,
Maładzieczna, Maladzieczna,
rejon МАЛАДАЧАНСКІ,
ros. МОЛОДЕЧНО
Molodechno, Molodetchno,
Molodechno, Molodetchno
Miasto u ujścia rzeki Mołodczanki do Uszy.
Zamek na prawym brzegu rzeki, był wzmiankowany w 1388 roku. Założono go na wzniesieniu na planie prostokąta o obwodzie 400 metrów. otaczały go obmurowane wały o wysokości 3,5 metra i szerokości 11 metrów. W XVII wieku zbudowano na zamku fortyfikacje bastionowe typu holenderskiego.
W 1568 roku obok zamku miała miejsce bitwa, w której 40-tysięczna armia Rzeczpospolitej powstrzymała pochód wojsk moskiewskich na Wielkie Księstwo Litewskie.
Mołodeczno, mimo że nie posiada praw miejskich nazywane było miastem. Należy kolejno m.in. do Zasławskich i Sanguszków. Na początku XVII wieku, gdy właścicielem Mołodeczna był kanclerz wielki litewski Lew Sapieha miejscowość liczyła ponad 1000 mieszkańców.
W 1708 roku na zamku stacjonowały wojska szwedzkie króla Karola XII. W tym czasie miała miejsce bitwa o zamek z wojskami rosyjskimi. W 1730 August II Nadał przywilej organizowania 2 jarmarków w roku i 2 targowisk w tygodniu.
W XVIII w. na zamku rezydowali książęta Ogińscy, krtórzy zbudowali ozdobiony freskami pałac, tu też tworzył Michał Kleofas Ogiński. Na jego terenie wystawili renesansową świątynię o bokach 11 na 24 metry zdobioną freskami. Zamek w Mołodecznie opuszczony został w końcu XVIII w.
Po przeprawie przez Berezynę na zamku w Mołodecznie urządził kwaterę Napoleon z resztkami Wielkiej Armii. Tu wydał ostatnie rozkazy, zdając dowództwo swoim marszałkom i w nocy wyjechał do Wilna.
Krótko potem, 21-22 listopada 1812 Rosjanie rozbili pod Mołodecznem francuski korpus marszałka Victora. POdczas bitwy uległ zniszczeniu zamek, a miejscoowść spłonęła i w połowie XIX liczyla kilkuset mieszkanców,
W 1864 powstało jedno z pierwszych na WileńszczyĄnie seminariów nauczycielskich.
Przy rynku zbudowano (1871) cerkiew pokrowska. W 1873 ruszyły pociągi na linii kolejowej Mińsk-Mołodeczno-Wilno, a na początku XX w. Petersburg - Połock -Mołodeczno - Lida - Siedlce. Mołodeczno położone na ich skrzyżowaniu stało się znaczącym węzłem komunikacyjnym, liczącym niebawem ponad 2 tys. mieszkańców.
Podczas I wojny światowej w budynku seminarium mieścił się sztab 10 armii Frontu Zachodniego armii carskiej.
Od lutego do grudnia 1918 miasto było okupowane przez Niemców, a od stycznia 1919 roku przez bolszewików.
Mołodeczno zostało wyzwolone przez oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego 4 lipca 1919 roku, które atakując z rejonu Bogdanowa i Smorgoń odrzuciły wojska bolszewickie pod Mińsk.
W lipcu 1920 podczas sowieckiej ofensywy na Warszawę bolszewicy ponownie zajęli miejscowość. Po traktacie ryskim (1921) Mołodeczno powróciło do Polski, a granica ze Związkiem Sowieckim przebiegała 30 km na wschód od miasta.
Rozporządzenie rządu RP z 26 kwietnia 1929 zaliczyło osadę "Mołodeczno w powiecie mołodeczańskim, województwie wileńskiem w poczet miast".
W 1941 po wkroczeniu wojsk niemieckich odkryto w seminarium nauczycielskim sowiecki obóz śmierci - łagier o kryptonimie Sztalag 342, przez który przeszło 80 tys. ludzi, 30 tys. z nich tutaj wymordowano.
5 lipca 1944 roku rozpoczęła się ponowna okupacja sowiecka.
Od 1991 miasto w niepodległej Białorusi.