POWIAT OSZMIANA- Poszukiwania, opinie 
Oszmiana, kościół św.Michała Archanioła z pocz. XX wieku

Król Aleksander Jagiellończyk ufundował kościół i klasztor franciszkanów (zniszczony podczas "potopu"). Kolejny kościół p.w. Świętej Trójcy zbudowali dominikanie. W 1850 r. klasztor skasowano, kościół rozebrano i przeniesiono na cmentarz. Na jego miejscu wybudowano cerkiew prawosławną. Obecny kościół z początku XX w. został przez władze komunistyczne zamknięty (1950), a następnie zamieniony na fabrykę. Zwrócono go wiernym w 1990 roku.
fot. "Czas Miłosierdzia"

Oszmiana, wnętrze kościóła parafialnego
fot. "Czas Miłosierdzia"
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000



  Wileńszczyzna
 II Rzeczpospolita
 OSZMIANA
biał. АШМЯНЫ, Aszmiany, ros. ОШМЯНЫ, Asmena
hebr. אושמיאן, Oshmiana

Jedna z najstarszych osad na Litwie nad rzeką Oszmianka. W okolice Oszmiany miała dotrzeć wyprawa księcia kijowskiego Jarosława Mądrego (1040). Istniał tu wówczas gród związany z księstwem połockim. Od końca XIII wieku przyłączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego, wspomniany w "Kronice Litewskiej i Żmudzińskiej" (1341).

Oszmiana z okolicami została zniszczona przez najazd krzyżacki (1384-85). Obroniła się pomimo oblężenia krzyżackiego (1402). Pod Oszmianą rycerze krzyżaccy zostali wówczas rozbici i wycofali się do Miedników (30 km od Oszmiany).

Od 1413 gród w województwie wileńskim. W 1432 r. Zygmunt Kiejstutowicz, wyznaczony na wielkiego księcia litewskiego przez Władysława Jagiełłę, pokonał tu jego brata - Świdrygiełłę, spiskującego z Krzyżakami. Oszmiana stała się wówczas rezydencją wielkich książąt litewskich.

Oszmiana została znuiszczona podczas ataku wojsk moskiewskich (1519). Odbudowana otrzymała (1566) magdeburskie prawa miejskie. Mikołaj Radziwiłł "Rudy" założył zbór kalwiński.

Przywileje miasta potwierdzali póĄniej Jan III Sobieski i Stanisław August w 1792. Trzy lata póĄniej miasto znalazło się w zaborze rosyjskim.

W czasie powstania listopadowego Oszmianę opanowali powstańcy płk PrzeĄdzieckiego i dominikanina ks. Jasińskiego. Rosyjski pułkownik Wierszylin, odbijając miasto z rąk polskich, 16 (18?) kwietnia 1831 spalił je i dokonał rzezi mieszkańców, także kobiet i dzieci, które skryły się do kościoła oraz kapłana sprawującego nabożeństwo.

W okresie międzywojennym miasto było siedzibą powiatu w województwie wileńskim.

W pobliskiej Oszmiance Murowanej 13 i 14 maja 1944 żołnierze pięciu brygad wileńskich Armii Krajowej dowodzeni przez płk Aleksandra Krzyżanowskiego "Wilka" rozbili, biorąc do niewoli kilkuset jeńców, współpracujące z Niemcami ochotnicze oddziały litewskie (przeznaczone do zwalczania partyzantów). W następstwie bitwy Niemcy rozwiązali Korpus Litewski (Litauische Sonderverbände) gen. Povilasa Plechaviciusa.

Na cmentarzu w pobliskich Horodnianach pochowany został Jędrzej Śniadecki - chemik i lekarz, jeden z najwybitniejszych polskich uczonych XIX wieku. Na cmentarzu w Oszmianie znajdują się nagrobki polskich żołnierzy poległych w 1920 r., jak również wspólny grób Polaków pomordowanych w czasie ostatniej wojny w więzieniach oszmiańskich.

Więcej informacji:
Ks. Adam Szot, Oszmiana - Kościół wciąż żywy."Czas Miłosierdzia"


Wydrukuj stronę