Ratusz witebski, obraz Józefa Pieszki, pocz.XIX w.


Ratusz, fara i kościół pobernardyński pw. św. Antoniego, na litografii Napoleona Ordy z drugiej połowy XIX w.


Pokaż na mapie
 Witebskie
 I Rzeczpospolita

 WITEBSK

łac. Vitebscum, biał. ВІЦЕБСК, Viciebsk, rej. ВІЦЕБСКІ, ros. ВИТЕБСК, Vitebsk,
ויטבסק (Vitebsk)

Miasto nad rzeką Dźwiną, przy ujściu do niej rzeki Widżby wzmiankowane w 1021, jako ośrodek handlu przy szlaku znad Bałtyku do Konstantynopola. Pierwotnie w księstwie połockim, od 1101 stolica samodzielnego księstwa (Dawida Rościsławowicza)

Opanowany przejściowo (1239) przez syna wielkiego księcia litewskiego Mendoga - Wikinda (Wigunda). Syn Gedymina - Olgierd (ojciec Jagiełły), ożenił się z Marją (Julianną), ostatnią księżniczką witebską, odziedziczył tę dzielnicę zapewne w posagu i w 1320 włączył do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

W przywileju z 1503 Aleksander Jagiellończyk nadał miastu swobodę wyznania i prawo wyboru wojewody 'wedle starego obyczaju, kogo Witebszczanie zapragną'. Zygmunt Stary obiecał (1509) mieszczanom wpływ na obsadę wojewody. Od 1511 r. Witebsk był stolicą województwa. W 1563 r. przejściowo zajęty przez Moskwę.

W 1569 przyłączony do Korony. Wojewoda witebski w Senacie obojga narodów miał miejsce po wojewodzie płockim. Pierwszym z obieralnych wojewodów witebskich był Jerzy Chlebowicz. Herb województwa wyobrażał Pogoń litewską w złotym rzędzie, w czerwonym polu na chorągwi zielonej. Za panowania króla Stefana Batorego odnowiono zamek obronny. Zygmunt III nadał miastu (1597) herb z wyobrażeniem św. Weroniki na błękitnem polu, a pod nią miecz goły czerwonej barwy.

Mieszczanie witebscy podczas napadu kozaków Dubiny (1602), obronili miasto z zamkiem i pojmali atakujących.

W 1605 roku, jak pisze Zygmunt Gloger mieszczanin witebski "Marko Ślinicz Łytka, na czele 500 Witebszczan dzielnie pod Felinem w północnych Inflantach nieprzyjaciół poraził." Za odwagę i męstwo sejm w Warszawie w 1607 r. nadał mu przywilej szlachectwa, herb Farensbach (po zmarłym (1602) w walce o Felin, Jerzym (Georgu) Farensbachu) i nazwisko Feliński. Na sejmie (1611) otrzymał posiadłość w Wojutynie na Wołyniu. Jego potomkowie stali się w przyszłosci mieli stać się w przyszłoœci jednym z najbardziej zasłużonych rodów dla historii Kresów i całej Polski.

W 1623 męczeńskiej śmierci św. Jozafata Kuncewicza, unickiego arcybiskupa połockiego, którego prawosławni "witeblanie zamordowali i zabili miesionca nowembra dnia wtorego, według starego kalendarza".

W I rozbiorze Polski (wrzesień 1772) włączony do Rosji, do Rzeczpospolitej już nie powrócił. Od 1796 stolica guberni. W 1812 pod Witebskiem wojska rosyjskie stoczyły bitwę z armią Napoleona.

W Witebsku znajduje się klasztor bazylianów (1690), ratusz (1775), Pałac Kudzimowiczów (1772) - tzw. Pałac Gubernatora- mieszkał w nim Napoleon w 1812 r.

Zachowane zabytki to kościół katolicki św. Barbary (XVIII w.), klasztor Bazylianów, barokowo-klasycystyczny ratusz, cerkiew prawosławna (XVIII).

Więcej informacji:
Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski


Wydrukuj stronę