Kościół p.w. Świętej Trójcy (1412) fundacji króla Władysława Jagiełły, konsekrowany w 1552 r., przebudowany na początku XVII w., zatracił cechy pierwotnego gotyckiego stylu na rzecz barokowego. Zachował się częściowo renesansowy portal wejścia głównego. Obok kościoła dzwonnica (1640).
Po 1945 zamieniona przez Sowietów na magazyn soli świątynia została zdewastowana. W latach 1971-1974 prowadzono nadzorowane przez "prace remontowe" pracowni konserwatorskiej ze Lwowa (1971-74) powiększyły jeszcze zniszczenia (sprofanowano groby w podziemiach kościoła, rozebrano kruchtę i kaplicę przy fasadzie północnej, pokrycie miedziane zastąpiono blachą cynkowaną). Po "restauracji" wewnątrz urządzono tartak. Blachę z dachu zerwał (1985) wiatr, rok później runęła sygnaturka.
fot. Elżbieta Bulińska

fot. Elżbieta Bulińska
Dzwonnica z 1640 r.
fot. Elżbieta Bulińska
Pokaż na mapie
Pokaż na mapie - mapa topograficzna WIG 1:100000 Mapa topograficzna okolic 1:100 000


 Wołyń
 II Rzeczpospolita
 LUBOML
ukr. ЛЮБОМЛЬ, Liuboml hebr. לובומל - Luboml


Wołyńskie,
powiat Horochów, Kowel, Luboml, Włodzimierz Wołyński
 mapa 1:75 000 
PN -  ZACH
(Dubienka), Luboml, Mosur

PN -  WSCH
Kowel, Maciejów, Niesuchojże, Wyżna

PD -  ZACH
(Hrubieszów), Uściług, Włodzimierz Wołyński

PD - WSCH
Horochów, Kisielin, Poryck, Świniuchy, Włodzimierz Wołyński

Miejscowość ziemi chełmskiej (48 km od Kowla) przyłączona (1356) przez króla Kazimierza Wielkiego do Korony Królestwa Polskiego i nadana jako lenno księciu bełzkiemu Jerzemu Narymuntowiczowi.

Po (prawdopodobnie drewnianym) zamku wzniesionym przez Jagiellonów pozostały tylko wały obok rynku. Pod wałami zachowały się lochy i sklepione podziemia.

Jako siedziba starostwa grodowego Luboml należał do dóbr królewskich. Po zawarciu unii hadziackiej (1658) z Kozakami Sejm Rzeczypospolitej nadał Luboml (1659) hetmanowi kozackiemu Iwanowi Wyhowskiemu.

Ostatnią starościną (1771) była Antonina Rzewuska, W końcu XVIII wieku dobra lubomelskie nabyli Braniccy i założyli tu swą rezydencję z pałacem i parkiem. Obok pałacu i w rynku Braniccy urządzili osobliwe chodniki z końskich zębów na cementowem podłożu. Rezydencja uległa zniszczeniu, gdy majątek przejął (1870) rząd rosyjski.

Po pałacu Branickich pozostały oficyny z XVIII w. w których Rosjanie urządzili urzędy, w II Rzeczypospolitej mieścił się tu magistrat i kasyno urzędnicze. Barokowa cerkiew zbudowana obok wałów zamkowych, spaliła się w 1921 roku. Według podania miejscowego pierwotna cerkiew pochodziła z czasów Jagiełły.

Luboml odniósł poważne zniszczenia w I wojnie światowej (ludność zmniejszyła się z 7 do 3,5 tys. mieszkańców).

Po wyzwoleniu miasto powiatowe województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej. Najcenniejszym zabytkiem Lubomli była stojąca na rynku wśród domów żydowskich murowana synagoga (1521), niegdyś obronna z renesansową attyką. Po drugiej stronie rynku stały wzniesione przez Branickich w pierwszej połowie XIX w. dawne sukiennice - długi parterowy budynek o dwóch skrzydłach, w którym mieścił się sklepy.

Powiat lubomelski był zamieszkany wówczas głównie przez ludność ukraińską (72%). Po wybuchu II wojny światowej z 12 tys. Polaków blisko 2 tys. zostało wymordowanych przez nacjonalistów ukraińskich (1939-44).

Podczas okupacji sowieckiej (1939-41, 1944-91) i niemieckiej (1941-44) wymordowano też większość ludności żydowskiej, dokonano masowych deportacji i wywózek, zniszczono i zdewastowano wiele budowli.

Od 1991 Luboml leży w granicach niepodległej Ukrainy. W kościele ś. Trójcy, zwróconym wiernym (1992) nastąpiła 27 sierpnia 1996 orku intronizacja kopii cudownego obrazu Matki Boskiej Lubomelskiej.


Wydrukuj stronę