Boryspol, kościół franciszkanów p.w. Przemienienia Pańskiego
Archidiecezja Lwowska
Pokaż na mapie
 KIJOWSKIE
 I Rzeczpospolita
 Zadnieprze

 BORISPOL
Boryspil, ukr. БОРИСПiЛЬ, Boryspil

Miejscowość pierwszy raz wspomniana podczas bratobójczej wojny (1015-19) pomiędzy synami księcia kijowskiego Włodzimierza. Wówczas na rzece Ałcie zginął kniaź Borys, później wraz ze św. Glebem jeden z pierwszych świętych Kościoła prawosławnego na Rusi, kanonizowany w 1072 roku. Od św. Borysa pochodzi też obecna nazwa miejscowości, pierwotnie nazywanej Lecz lub Ołto.

Wspomniane w kronikach (1154) jako grodzisko na ostrowie rzeki Alty w błotnistej i lesistej okolicy, należące najpierw do księstwa kijowskiego, a później perejesławskiego.

W 1117 książę Włodzimierz Monomach zbudował murowaną cierkiew, niszczoną kilkakrotnie wraz z grodem przez Połowców. Całkowicie zniszczył Boryspil najazd mongolski Batu-chana w 1239 roku. W XVI w. ruiny cerkwi posłużyły do budowy przez Polaków soboru św. Piotra i Pawła w Kijowie.

W XIII groźba najazdów tatarskich oddaliła się dzięki przyłączeniu Boryspila do Wielkiego Księtwa Litewskiego.

Okolice miasta nazywano wówczas "Ziemią Półkniaziowską". Została ona nadana królewskiemu tłumaczowi Sułtanowi Olbiejewiczowi. W 1508 roku sprzedał on majątek prawosławnym zakonnikom Pustynno-Mikilskiemu monastyru w Kijowie, którzy władali Boryspilem przez cały XVI wiek.

Po unii lubelskiej (1569) Boryspil należał do Korony. Decyzją sejmu Rzeczpospolitej (1590) Borispil nadano Wojciechowi Czanowickiemu.

W 1596 roku król Zygmunt III Waza utworzył tu starostwo, Boryspil był odtąd majątkiem królewskim, który został nadany Stanisławowi Żólkiewskiemu za zasługi w stłumieniu buntu kozackiego Nalewajki w dzierżawę (1596). Po śmierci hetmana należało nadal do rodziny Żółkiewskich (1623-48).

Boryspil otrzymał od Zygmunta III lokację na prawie magdeburskim. Żyło tu wówczas 370 mieszkańców.

Po zajęciu przez Kozaków Chmielnickiego (1648-54) miasto znalazło się pod wojskową administracją kozacką i było siedzibą sotni pułku perejesławskiego.

W 1658 Boryspil i okolice spaliły wojska rosyjskie z polecenia wojewody carskiego Szeremietiewa, walczącego z wojskami kozackimi, lojalnego wobec Rzeczpospoltej hetmana Iwana Wyhowskiego. Boryspil należał wówczas do brata hetmana D. Wyhowskiego.

Choć wojska polskie jeszcze dwukrotnie, wiosną i jesienią 1661 zdobywały Boryspil, miasto do Rzeczpospolitej już nie powróciło, co potwierdzono w rozejmie polsko-moskiewskim w Andruszowie (1667) i pokoju Grzymułtowskiego (1686) .

Już wkrótce, w lipcu 1666 roku gdy w Perejasławiu wybuchło powstanie przeciw Kozakom i carskim wojewodom i przeniosło się wkrótce do Boryspila, zostało krwawo zduszone przez wojska carskie w sierpniu 1666.

Położony na szlaku z Kijowa do Połtawy stał się w XVIII w. ważnym ośrodkiem gospodarczym Kijowszczyzny. Były tu zakłady szewskie, krawieckie, kowalskie, rzeźniskie i kuśnierskie.

W kwietniu 1920 roku podczas ofensywy na Kijów do Boryspila weszły oddziały Wojska Polskiego, a z razem z jednostkami armii Ukraińskiej Republiki Ludowej pod dowództwem Semena Petlury.

Po ponownym wkroczeniu bolszewików w czerwcu 1920 rozpoczęła się grabież i mordowanie ludności. Masowe rekwizycje i terroryzowanie ludności doprowadziły do powstania antybolszewickiego. Mieszkańcy Boryspila odmówili podjęcia rozmów z delegacją bolszewicką. Armia Czerwona rozpoczęła ostrzał Boryspila z ciężkiej artlerii, paląc miasto. Po zdobyciu wymordowano wszystkich jego mieszkańców, nawet tych którzy witali bolszewików jako wyzwolicieli. Mordy i rabunki trwały ponad 2 tygodnie. Tak przyszła do Boryspila władza radziecka.

Wobec braku postępów przymusowej kolektywizacji, trwającej od 1929 bolszewicy spowodowali wielki głód na Ukrainie (1932-34) konfiskując wszystkie plony i odcinając dostawy żywności.

Codziennie specjalne podwody zabierały z ulic miasta zmarłych, grzebanych w zbiorowych mogiłach. Oficjalnie zabito w ten sposób w okolicach Boryspila prawie 6 tys. ludzi, w tym 300 dzieci.

W czerwcu 2001 na lotnisku w Boryspilu - porcie lotniczym Kijowa odległego o 40 km przybył Jan Paweł II, rozpoczynając pielgrzymkę po Ukrainie.

Od 1991 miasto na Ukrainie, duży port lotniczy, liczy obecnie 52 tys. mieszkańców.


Wydrukuj stronę